تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٩ - شرح آيات
اجتناب كنيم، و ديگر اين كه آخرت سراى جدا كردن (سره از ناسره) است، پس خداوند براى منافقان و دورويان فرصت اختلاط و آميزش با مؤمنان باقى نمىگذارد، بلى چه بسا كه بتوانند در دنيا نيّتها و شخصيتهاى حقيقى خود را پنهان دارند و طفيلى وار در ميان اجتماع مؤمن همزيستى كنند و با تظاهر به ايمان از دستاوردهاى اين امّت بهرهمند شوند و فرصتها را براى پرداختن به مصالح خود و تحققّ بخشيدن به هدفهاى خويش غنيمت شمارند، اما در آخرت راهى براى نفاق و دورويى ورزيدن نمىيابند.
«فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ- پس ميان آنان ديوارى زنند كه آن را درى باشد، اندرون آن مهربانى و رحمت.» از سوى مؤمنان، «وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ- و از جانب بيرون آن شكنجه و عذاب.» يعنى داراى درى كه در آن عذاب است تا منافقان بدان نزديك نشوند، و چه بسا كه خداوند از آن رو در آن ديوار درى نهاده است كه توبه كاران و كسانى كه با اجازه او در حق ايشان شفاعت شده، و نيز آنان كه به وسيله آتش از نفاق و دورويى پاك شدهاند، از آن در به درون روند. پس در آنجا كسانى از منافقان و دورويان هستند كه در پايينترين بخش دوزخند و جاودانه در عذاباند و پارهاى باشند كه به اندازههايى معيّن و محدود از نفاق دارند و به سبب همان مقدار نفاق شكنجه و عذاب مىبينند و سپس وارد بهشت مىشوند، و خداى تعالى گفته است
«وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً [٥٤]- و اگر بخواهد منافقان را عذاب كند يا توبهشان را بپذيرد كه خدا بسيار آمرزنده و مهربان است.» همانا خداوند اين حقيقت را تأكيد مىكند تا مهربانى و رحمت خود را براى ما آشكار و بيان كند، و نيز براى آنكه هيچ كس پس از در افتادن به باتلاق خطا از توبه نااميد نشود، گر چه آن خطا در سطح نفاق و دورويى باشد.
[٥٤] - الاحزاب/ ٢٤.