تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٢ - شرح آيات

گشايش خداوند بر كسانى است كه جاى گشايند و بدين وسيله نزديك شوند و به پاداش اجابت امر او نايل آيند.

«يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَ إِذا قِيلَ انْشُزُوا- تا خدا در كار شما گشايش دهد. و چون گويند كه برخيزيد،» يعنى برخيزيد و راست بايستيد، يا برخيزيد و مجلس را (كه پايان يافته است) ترك كنيد.

«فَانْشُزُوا- پس برخيزيد،» و اگر اين ادب در مورد همه مؤمنان عموميّت دارد، اهميّت آن نسبت به مؤمنان اهل علم بيشتر است، زيرا ايشان به نزديك نشينى به رهبرى و بالانشينى در مجالس از ديگران سزاوارترند.

«يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ‌- خدا آنهايى را كه ايمان آورده‌اند و كسانى را كه دانش يافته‌اند به درجاتى برافرازد.»/ ١٧٠ درجاتى همانند درجات ايمانى و علمى ايشان.

اين آيه مقياسهاى برترى مادّى را نفى مى‌كند، هم چنان كه پايگاه و زمام رهبرى امّت را به صاحبان كفايت و شايستگى حقيقى (مؤمنان عالم) مى‌دهد، نه به صاحبان مال و فرزندان، و اين تأكيد بر پايگاه مؤمنان و عالمان و اين كه شايستگى رهبرى از آن ايشان است، در برابر گمانهاى منافقان و تصوّرات گمراهانه آنان درباره رهبرى و برترى است، چه آن را براى صاحبان مال و فرزندان و پيروانى پيشتر تصوّر مى‌كردند، و اين پندار آنان را به توطئه چينى در برابر رهبرى پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) و نقشه كشى براى نافرمانى و گردن كشى بر ضدّ او وا مى‌داشت، تا آنجا كه گفتند: چگونه او رهبر ما باشد در حالى كه به مال و فرزند از ما فزونتر نيست؟! در پايان اين آيه، خداوند به ياد ما مى‌آورد كه از هر كارى كه انسان مى‌كند آگاه است، تا به بر حذر بودن از معصيت او و پرهيزگارى خود بيفزاييم.