تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٨ - شرح آيات
مطلق) مطابق قول حسن و هر دو صدوق [٢١] با كراهيّت متفاوت در شدّت و ضعف. و افزوده است: چنان كه تمام نصوصى كه آنها را خواهى شنيد بدان اشاره كردهاند، به دليل گفته خداى تعالى: «وَ الْمُحْصَناتُ ... [٢٢]- و زنان پارساى مؤمن ... تا پايان.» از سوره مائده كه مشهور (نزد مفسّران) آن است كه آيهاى است محكم و نسخ نشده است.
دستهاى از نصوص دلالت بر آن دارند كه اين سوره همان آخرين سورهاى است كه نازل شده/ ٣٢٤ و سورهاى است محكم و نسخى در آن راه نيافته، از جمله آن نصوص حديث منقول از پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) است كه گفت: «سوره مائده از لحاظ نزول آخرين سوره قرآن است، پس حلال آن را حلال و حرام آن را حرام بدانيد.» [٢٣] سپس دستهاى بسيار از نصوص، از ائمه اهل بيت (عليهم السلام) روايت شده و از آنها استدلال شده است كه نكاح اهل كتاب جايز است ولى در حالاتى معيّن غير مرغوب و مكروه است، نظير روايت صحيح ابن وهب كه در الكافى و الغنية نقل شده، مروى از امام صادق (عليه السّلام) درباره مردى مؤمن كه با زنى نصرانى و يهودى تزويج كند، گفت: اگر (براى همسرى) زنى مسلمان يافت با زن يهودى و نصرانى چه كار دارد؟ (راوى گويد) عرض كردم، اگر بدان زن دلبستگى داشته باشد (تكليفش چيست)؟ گفت: اگر چنان كرد آن زن را از نوشيدن شراب و خوردن گوشت خوك باز دارد، و بداند كه با زناشويى خود با آن زن در ديانت خويش نقصانى (و نوعى تحمل مكروه) بر او وارد است. [٢٤] از اين روايت تأويل ديگر روايات بر كراهيّتى معلوم مىشود نه بر حرمت.
[٢١] - مراد از دو صدوق: يكى جعفر بن محمد بن موسى بن قولويه قمى بغدادى، شاگرد كلينى و استاد مفيد و ديگرى محمد بن على بن حسين قمى، ابن بابويه است- م.
[٢٢] - المائدة/ ٥.
[٢٣] - القرطبى، ج ١٨، ص ٣٠ نقل از كتابهاى حديث از جمله الدرّ المنثور، ج ٢، ص ٢٥٢.
[٢٤] - همان مأخذ، ص ٣٦.