تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٠ - شرح آيات

امّا اين امر مسئوليت نسبت به مسلمانانى را كه زنانشان (به ديار كفر) رفته‌اند ساقط نمى‌كند، بلكه بر شما واجب است كه آنچه را اين مردان براى آن گونه زنان هزينه كرده‌اند از بيت المال مسلمانان به ايشان بدهيد.

سوم: معنى تعاقب در «فعاقبتم» اين است كه مردى كه زن او رفته است بخواهد همسرى تازه بگيرد، و در اين باره حديثى منقول از امام باقر و امام صادق (عليهما السّلام) به روايت يونس از ياران خود آمده است كه گويد: گفتم

مردى، زنش به كافران پيوسته و خداى عزّ و جلّ در كتاب خود گويد: «وَ إِنْ فاتَكُمْ شَيْ‌ءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ مِثْلَ ما أَنْفَقُوا- و اگر يكى از زنان شما به كافران پيوست و آن گاه «به عقوبت» برخاستيد، به كسانى كه زنانشان رفته‌اند به ميزان هزينه‌اى كه كرده‌اند بپردازيد» معنى «عقوبت» در اينجا چيست؟ گفت: يعنى مردى كه زنش رفته است بخواهد به دنبال زنى ديگر برود، يعنى بخواهد وى را به همسرى گيرد. پس اگر اين مرد با زنى ديگر، غير از آن زن كه رفته است، ازدواج كند بر امام است كه مهر زن او را كه رفته است بپردازد. از حضرتش پرسيدم: چگونه مؤمنان، بدون آن كه عملى و نقشى در رفتن آن زن ايفا كرده باشند بايد به شوهر وى مهرش را باز دهند، در حالى كه بر مؤمنان واجب است از آنچه نصيب مى‌برند (از غنايم) آنچه شوهر آن زن هزينه وى كرده است بپردازند؟ گفت: «امام به آن مرد برمى‌گرداند، خواه مؤمنان غنيمتى نصيب برده يا نبرده باشند، زيرا امام نياز كسانى را كه زير دستش هستند برمى‌آورد.» [٢٥]/ ٣٢٦ خواه معنى «عاقبتم» اين باشد كه از طريق پيگرد جنگى با كافران بر غنيمت دست يافتيد، يا آن باشد كه به سزاى كافران كه مهر (زنان كافر و گريخته شما را) به شما ندادند شما نيز مهر (زنان مسلمان و مهاجر آنان را) به آنها نداديد، يا قصد زناشويى جديد مرد (نسبت به زناشويى نخست او) باشد، گويم معنى اين هر