تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥١ - شرح آيات
مىشود؟ گفت: «اگر به فرماندهى اميرى كه امام مأمور كرده است پيكار كردند بايد يك پنجم آن را براى خدا و پيامبر كنار بگذارند و چهار پنجم باقى را ميان خود تقسيم كنند ولى اگر با مشركان در آن مأموريت پيكار نكردند، (و مشركان به نوعى ديگر تسليم شوند) تمام آنچه به غنيمت گرفتهاند از آن امام است و هر جا بخواهد آن را مىگذارد و به مصرف مىرساند». [١٥] آنچه از بنى نضير به دست مسلمانان افتاد از چيزهايى بود كه خداوند به قدرت خود پيامبرش را بر آن تسلّط داد و مسلمانان جنگى براى آن نكردند، پس از طرف خدا مخصوص به پيغمبر است و كسى حق ندارد چيزى از آن را مطالبه كند/ ٢٢٦ يا به تقسيم آن اعتراض نمايد و حقّ تصرّف مطلق در آن از جانب خداى عزّ و جلّ متعلّق به پيامبر است.
«وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ- و آنچه خدا از دارايى آنان به پيامبر خود غنيمت داد.» أفاء: يعنى رجوع داد و برگرداند، و گفتهاند آن را از آن رو «فىء» ناميدهاند كه خداوند به عنوان خيراتى براى پيامبر قرار داده است و ديگران به مصلحتى در آن تصرّف مىكرده (و آن را در اختيار داشتهاند) پس چون پيامبر آن را به تصرّف درآورد، آن مال بدو بازگشته است. و خدا داناست.
«فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ- و شما اسب و شترى بر آن نتازانده بوديد.» يعنى آمادگى و لشگركشى براى پيكار و جنگ با آنان نداشته و نكرده بوديد. ايجاف به معنى سير سريع و تاختن است، و معنى عبارت اين است كه در ميدان جنگ بر دشمن با اسبان و شتران تاخت و تاز نكرديد كه سوار بر آنها بجنگيد و اين مركبها وسايل و خود شما را براى جنگى به قهر و غلبه حمل كنند تا در پاداش جنگيدن خود سهمى از فىء (و درآمد حاصل) داشته باشيد، زيرا اين پيروزى
[١٥] - وسائل، ج ١١، ص ٨٤.