تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٠ - شرح آيات
متهم به طرفدارى از قوم خود از گروه مهاجران كردند و خواستند بدين وسيله در ميان دو گروه تفرقه افكنند، و انصار را از پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) جدا سازند و به دنبال آن رهبرى و جنبش او را ضعيف كنند و پيداست كه بيشتر اين منافقان از اهل مدينه بودند كه سهمى از آن غنيمت نبردند، پس اين عامل و عامل نفاق و دورويى/ ٢٢٥ كه در ذات آنان ريشه دوانده بود ايشان را واداشت كه اين مرتبه با استفاده از رويداد تقسيم غنيمت براى رسيدن به هدفهاى شوم خود دست به كار شوند- و اين امر در رفتار آنان چيز جديدى نبود- آنان همواره پيرامون اسلام و رهبرى مكتبى را به ديدهبانى گرفته و منتظر بودند كوچكترين شبههاى پيدا شود يا دستاويزى بيابند كه بتوانند آن را تبديل به شبهه كنند و به هدف برسند.
قرآن حكم تميز دهنده و قاطع را در اين قضيه بيان كرد تا قانون تقسيم غنايمى را كه مسلمانان از دشمنان به دست آوردهاند وضع كند. اين غنايم بر دو نوعاند
يكم: آنچه به وسيله جنگ (و به قهر و غلبه) به دست مىآورند كه يك پنجم از اصل آن متعلق به پيامبر و پس از او امام است و چهار پنجم باقى ميان رزمندگان مسلمان تقسيم مىشود و غنيمت نام دارد.
دوم: آنچه بدون جنگ به دست مىآورند كه تمام آن متعلّق و مخصوص به پيامبر و پس از او امام است و هر گونه بخواهد در آن تصرف مىكند و انفال نام دارد.
امام صادق (عليه السلام) گفت: «انفال مالى است كه بر آن اسب و شترى نتازاندهاند (با لشگركشى به دست نيامده)، يا قومى مصالحه كردهاند، يا قومى خود به دست خويش آن را دادهاند، و هر زمين ويران و درون درّهها از آن پيامبر خدا و امام بعد از او است، هر جا خواست مىگذارد و به مصرف مىرساند». [١٤] از معاوية بن وهب مروى است كه گفت: به ابى عبد اللّه (امام صادق (ع) گفتم: فوجى را امام اعزام مىكند و غنايمى به دست مىآورند، چگونه تقسيم
[١٤] - نور الثقلين، ج ٥، ص ٢٧٥.