تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٧ - شرح آيات

او بر آن اثرى ندارد، بر عكس اگر استراتژى نادرست باشد درستى نقشه‌هاى تاكتيكى و مرحله‌اى او سودى برايش ندارد.

همچنين اگر خطّ كلّى زندگى شخص درست باشد، و خدا و پيامبر و اولى الامر بر حق را ولىّ خود بگيرد، و به تكاليف واجب خود در سنگرگيرى ضد انحرافات سياسى و اجتماعى و اقتصادى قيام كند، به ستمگر مدد نرساند و ستمديده را نوميد نسازد، و اموال مردم را به باطل نخورد، و بدان وسيله خود را به حكمرانان نياويزد، و به دنبال اينها از گناهان بزرگ دورى گزيند، آن گاه پاره‌اى بى‌مبالاتيها و گناهان كوچك را مرتكب شود، يا حتى بدون انكار و اصرار گناهانى بزرگ نيز از او سر بزند، سپس به صورت توبه كارى واقعى به درگاه پروردگار خود توبه كند، اميد آمرزش خدا بر او مى‌رود.

امّا كسى كه خطّ كلّى او منحرف بوده و دوستدار دشمنان خدا بوده، به ستمكاران ضدّ بندگان خدا مدد كرده، فزونى نماز و روزه او برايش سودى ندارد، همچنين است اگر با لقمه حرام زندگى كرده تا آن جا كه از حرام گوشت و استخوانش برآمده باشد.

شايد معيار اصلى در اين مورد اين باشد كه بدى از خاستگاه بد صادر نشده باشد، چه انسان گناهى را مرتكب مى‌شود ولى دلش هم چنان به ايمان اطمينان دارد پس ممكن است كه كار را ترميم و اصلاح كرد، ولى اگر مرتكب گناهان بزرگ شود و منكر پروردگارى پروردگار باشد و حرام شده‌ها را حلال شمارد، توبه او به خدا بعيد است.

اسلام براى تشويق حالت احسان و نيكوكارى در ميان امّت ضمان را از نيكوكارانى كه/ ٤٨٨ در خطا مى‌افتند لغو كرد، و خداى سبحان گويد: «ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ‌- بر نيكوكاران هيچ گونه حرجى نيست». [٤٥] اين آيه پايه قاعده‌اى فقهى را نهاده است كه عالمان دين احكامى بسيار را از آن استنباط