تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩ - شرح آيات

به وجود آورد. آيا هيچ نيازمنديى بزرگتر از اين نيازمندى وجود دارد؟ انسان در هستى خود و در ارائه بقاى خويش به پروردگار خود نيازمند است، و آيا توانگرى و بى‌نيازييى بزرگتر از بى‌نيازى پروردگار وجود دارد، كه اگر بخواهد شما را از ميان مى‌برد و مردمى تازه مى‌آورد؟ و اين كار بر او بسيار سبك و آسان است.

سپس سياق آيات از مسئوليّت انسان نسبت به تمام كارهاى خود در برابر پروردگارش سخن مى‌گويد و اين كه نزد خدا نيكوكار و كافر يكسان نيستند، هم چنان كه نابينا و بينا، و تاريكى و روشنايى، و سايه و گرماى آفتاب و زندگان و مردگان يكسان نيستند.

پس براى گريختن از مسئوليّت روا نيست كه به شريكان ساختگى (براى خدا) اعتماد كرد، زيرا امكان افكندن مسئوليت بر عهده ديگران وجود ندارد.

و همانا پيامبر براى بيم دادن آمده است (چه تبهكاريها و بديها مجازاتى به دنبال دارد) و در نتيجه او متحمّل هيچ يك از عواقب و پيامدهاى اعمال امّت خود نيست.

شرح آيات

[١٣] «يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ‌- شب را داخل روز مى‌كند و روز را وارد شب مى‌سازد.» شب و روز به سبب حركت خورشيد، به صورتى پيگير از پس يكديگر مى‌رسند و درهم وارد مى‌شوند.

يكى از مفسّران گويد: كلمه «يولج» دلالت بر استمرار دارد زيرا «ايلاج» و ورود در هر لحظه صورت مى‌گيرد، چنان كه در اين ساعت در يكى از شهرها شب حكمفرماست، و پس از دو دقيقه شب به شهرى ديگرى در مى‌آيد، و در برابر همان هنگام روز در شهرى ديگر فرا مى‌رسد و/ ٣٩ در شهر سوم ظهر است.

تفسيرى ديگر اين است كه شب و روز در فصلهاى سال پاره‌اى از يكديگر را مى‌گيرند، پس يك بار شب درازتر است و يك بار روز.