تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٦ - شرح آيات

«وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ‌- زنانى درشت چشم كه تنها به شوهران خود نظر دارند، همدم آنهايند.» براى «قصر» سه تفسير است

يكم: قاصرات زنانى باشند كه فقط به شوهران خود نظر دارند، و در نتيجه گرايش آنها به شوهرانشان محدود و منحصر مى‌شود، پس نظرهايشان از غير شوهران خود كوتاه است.

دوم: قاصرة الطّرف زنى است كه موى ابروانش اندك باشد، و اين از زيبايى زن است.

سوّم: مفسّران گفته‌اند قاصرات الطّرف زنانى باشند كه از روى فروتنى و شرم نظر خود را بر زمين دوزند، و اين از صفات خوب در زن باشد.

امّا عين جمع عيناء است و عينا زنى است كه چشمش بسيار درشت و سياهى آن بزرگ و سفيديش زياد باشد، و اين يكى ديگر از صفات زيباى نيكو در وجود زن است. و شايد از اين رو است كه شاعران قديم عرب در غزل خود چشمان زنان را به چشم گاو وحشى «المها» تشبيه مى‌كردند كه شامل نسبتى از اين صفات بود.

[٤٩] «كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَكْنُونٌ‌- همانند تخم مرغهايى دور از دسترس.» مكنون همان محفوظ است، پس ايشان زنانى محفوظند كه هيچ كس دست بر آنان نسوده است، و از صفات تخم مرغ اين است كه چون چندتا با هم جمع شود سفيديش چنان افزون مى‌شود كه نزديك به پرتوافشانى مى‌گردد، و در اين تشبيه اشاره‌اى است به زيبايى آن زنان بهشتى.

/ ٢٣٤ ملاحظه مى‌شود كه اين آيات كريم به ذكر مجموعه‌اى از غرايز انسان پرداخت كه در ميان آنها غريزه خوردن و نوشيدن و غريزه جنسى است، كه انسان موجبات و انگيزه‌هايى درونى و برونى براى سير كردن آنها دارد، و چه بسا كه آن غرايز را به صورت حرام سير كند، و اين بيان آيات براى آن است كه ما را بدانچه نزد خداست به طمع افكند، تا از خوردن چيز حرام آميخته به خوارى، با ياد آوردن از