تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤١ - شرح آيات

براى بيان انكار آمده است، به دليل گفته آنها كه گويند

«إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ‌- اگر راست مى‌گوييد.» آنها، پس از آن كه از عذاب هشدارشان دادند، و به آنان فرمان داده شد كه از عذاب دنيا كه در پيش دارند و عذاب آخرت كه از پى خواهد آمد بپرهيزند، در انتظار جزايى فورى بودند.

[٤٩] به راستى، نفس بشرى به سرشت خود، جز حقايقى مشهود را كه در پيش روى دارد نمى‌بيند،/ ١٤٥ و از آينده دور، گرچه از حقايق شناخته شده يقينى باشد، بر اثر فشار شهوتهاى آنى، و وسوسه‌هاى شيطان كه نفس را از نگريستن به نهان باز مى‌دارد و به مشهودات و از آينده به حال مشغول مى‌سازد، تأثير نمى‌پذيرد. ناگزير بايد عالم نهان و غيب تصوير شود، و منظره‌هايى از آينده ابراز و اظهار شود تا نفس بدان بپردازد، و شايد روش قرآن در تصوير مناظر رستاخيز و جزا با برانگيختن نيروى گمان و خيال بدين منظور صورت پذيرفته، پس تنها اسلوبى در بيان نيست، بلكه روشى است علمى در اصلاح نفس، و ايجاد توازن ميان نيروى شهوت و حقايق نهان، و به راستى مؤمنان كسانى هستند كه بر آينده اشراف دارند و با نيروى گمان به عالم غيب و نهان مى‌نگرند و با خودآگاهى از موجبات نهفته بيم و اميد تأثير مى‌پذيرند.

سياق آيه در اين جا گوشه‌اى از مناظر هلاك و سپس رستاخيز و بهشت و دوزخ را تصوير مى‌كند.

«ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ‌- اينان انتظار يك بانگ سهمناك را مى‌برند، تا بدان هنگام كه سرگرم ستيزه هستند فروگيردشان.» آنها شتابان زود رسيدن عذاب را خواهانند، و مى‌گويند: پس اين وعده كى خواهد بود؟ ولى با اين سخن در واقع انتظار امرى عظيم و واقعه‌اى صعب را مى‌كشند كه چون فرا رسد بازگرداند و به عقب افكندن آن ممكن نيست، بانگى است سهمناك كه نظيرى ندارد، زيرا نابود كننده است و تمام آنها را در حالى كه‌