تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨ - شرح آيات

ذات متعالش گويد: «وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ* إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ‌- و اگر پروردگار تو خواسته بود، همه مردم را يك امّت كرده بود، ولى همواره گونه گون خواهند بود* مگر آنهايى كه پروردگارت بر آنها رحمت آورده و آنها را براى همين آفريده است». [٢] در حديث از ابى بصير از ابى عبد اللَّه (ع) آمده است كه گويد از آن حضرت درباره اين آيه پرسيدم. گفت

«آنها را آفريد تا كارى كنند كه به سبب آن مستوجب رحمت خدا شوند، و از آن رو آنها را رحمت كند»، [٣] و همچنين بر بشر واجب است كه با نامهاى نيكوى الهى به خدا متوسّل شود، و بزرگترين آنها بسمله است، پس ما به رحمت او كه همه چيز را در برگرفته (الرّحمن) و به رحمت جاودانه او كه هرگز از بين نمى‌رود (الرّحيم) در كارهاى خود از خدا مدد مى‌جوييم.

[١] «الْحَمْدُ لِلَّهِ‌- ستايش از آن خداوند است.»/ ١٦ ستايش براى هيچ كس نيست، مگر به مجاز، اما حمد و ستايش واقعى، به حقّ از آن خداست كه آفريننده و روزى رسان است.

انسان به ستايش غير از خدا مفتون و فريفته مى‌شود، زيرا آن غير سبب رسيدن نعمتى بدو مى‌گردد، و آدمى از ستايش پروردگار خود كه هستى نخستين را بدو بخشيده و او را به وجود آورده و نعمتهايى كه هم چنان پياپى،- به گونه‌اى كه شمارندگان شمارش آن نتوانند- فرو مى‌بارد، غافل مى‌ماند.

امّا كسانى كه خدا را همواره به ياد دارند مى‌گويند: ستايش از آن خداوند است. براى تمام ستودگيهايش يكسره و بر تمام نعمتهايش به جمله، و ستايش از آن خداوند است چنان كه او شايسته و سزاوار آن است، ستايشى بسيار، چنان كه‌