تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠ - شرح آيات

به خدمت گمارد. از هر چيز به هنگام پرداخت، و اجزاى مخالف را با هم سازوار ساخت، و هر طبيعت را اثرى بداد و آن اثر را در ذات آن نهاد. از آن پيش كه بيافريند به آفريدگان دانا بود، و بر آغاز و انجامشان بينا،/ ١٧ و با سرشت و چگونگى آن آشنا. سپس خداى پاك فضاهاى شكافته و كرانه‌هاى كافته‌ [٥] و هواى به آسمان و زمين راه يافته را پديد آورد».

و شايد اين كلمه اين معنى را نيز برساند كه خداوند آسمانها را كه به هم پيوسته بود از هم شكافت، يعنى آسمانها مجموعه‌اى پيوسته بود، آن گاه از هيبت خدا انفجارى بزرگ در آن روى داد كه خداى سبحان به گفته خود از آن چنين تعبير مى‌كند: «ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ‌- سپس به آسمان پرداخت و آن دودى بود. پس به آسمان و زمين گفت: خواه يا ناخواه بياييد. گفتند: فرمانبردار آمديم» [٦] پس آسمانها و زمين به وجود آمد. و شايد آيه آتى بدين امر اشاره مى‌كند كه: «أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما- آيا كافران نمى‌دانند كه آسمانها و زمين بسته بودند، ما آنها را گشوديم؟». [٧] برخى از نظريّات علمى جديد مى‌گويد كه كائنات غبارى فشرده بود، و از آنها بى‌نهايت خورشيد به وجود آمد.

«جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا- آن كه فرشتگان را رسولان گردانيد.» فرشتگان: همان نيروهاى عمل كننده، با شعور و فرمانبردار خدايند كه برخى از آنها بر آفريدگان گماشته شده‌اند. پس آسمان را فرشته‌ايست، و خورشيد را فرشته‌اى، و دريا را فرشته‌اى، و باد را فرشته‌اى و باران را فرشته‌اى، و براى انسان نيز فرشتگان نگهبان و گزارشگر باشند.

از آن جا كه اين سوره ما را يادآور تدبير خدا- سبحانه و تعالى- براى‌