تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٦ - شرح آيات

ديده‌اى كه چگونه رنج سفر و طوفانهاى شن روان را تحمّل مى‌كند و چون كشتيها در ميان امواج، در ميان شنهاى روان راه مى‌پيمايد؟! و در همان حال مى‌بينى/ ١٧١ كه به انسان شيرى گوارا مى‌نوشاند، و اگر آدمى گرسنه شود او را نحر مى‌كند و از گوشتش استفاده مى‌كند، وانگهى بر سر همه اينها به زيبايى و عزّت و سرافرازى او دقت كرده‌اى؟ ديگر نعمتهاى خدا نيز همانند شترند.

«وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ‌- و آنها را رامشان كرديم. بر بعضى سوار مى‌شوند و از گوشت بعضى مى‌خورند.» [٧٣] و در كركها و موها و پوستهاى آنها كالا و جامه و چادرهاى منقول سبك مى‌يابى و به دست مى‌آورى.

«وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ‌- و ايشان را در آنها سودهاست و آشاميدنيها،» و هدف والاتر در نعمتهاى خدا تنها سودجويى از آنها نيست بلكه ارتقاء روحى به شناخت پروردگار و سپاسگزارى از اوست.

«أَ فَلا يَشْكُرُونَ‌- چرا سپاس نمى‌گزارند؟» [٧٤] بشر در جستجوى قوّه و نيرو است، و در نهاد او احساس ضعفى به امانت گذاشته‌اند- كه اگر نيك بينديشد- همان احساس او را به پروردگارش رهنمون مى‌شود، ولى شيطان آدمى را از راه راست به گمراهه مى‌كشاند و در او وسوسه مى‌كند كه آن قوّت و نيرو به جاى اللَّه در خدايان ساختگى است كه مورد پرستش قرار مى‌گيرند.

«وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ‌- و به جاى اللَّه خدايانى اختيار كردند، بدان اميد كه ياريشان كنند.» پس آنها نيروى سياسى و نيروى اقتصادى و وطن و قبيله و حزب و خورشيد و ماه و ستارگان و سنگهايى را كه رمز نيرويند، مى‌پرستند، و هنگام اختلاف و نبرد از آنها قدرت مى‌طلبند كه شايد در برابر نيروهاى مخالف به ايشان يارى دهند.

بدين سان اين آيه كريم بقايا و بازمانده شرك به خدا را كه همان جستجوى‌