تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠٧ - شرح آيات

آن گاه به گمراهى خود ادامه دادند تا آن جا كه نه تنها بدان رسولان بلكه به هر رسالتى كفر ورزيدند و گفتند

/ ١١٠ «وَ ما أَنْزَلَ الرَّحْمنُ مِنْ شَيْ‌ءٍ- خداى رحمان هيچ چيز نفرستاده است،» نه رسالت شما را و نه رسالتى غير از رسالت شما را. و بدين سان به كفر و سركشى افزودند، امّا چرا در اين جا نام «الرّحمن آن خداى بخشاينده» آمده است؟ آيا از آن رو كه رسولان اين نام را ياد كردند و بدان قوم بيان مى‌كردند كه پروردگارشان آنها را بدون رسالت رها نكرده و وانگذاشته است، زيرا خدا رحمتى گسترده و عاطفه‌اى بسيار دارد، و از اين رو كافران گفتند: هرگز، «الرّحمن آن بخشاينده مهربان» نفرستاده است؟ يا براى آن كه پنداشتند رحمت خدا مانع از آن است كه تكليفهاى دشوار را به وسيله رسالت بر آنها نازل كند؟ به نظر مى‌رسد كه احتمال نخست نزديكتر به صواب باشد، پس پاسخ آنها در حديث نفس خودشان مضمر و نهفته است.

«إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَكْذِبُونَ‌- شما جز دروغ نمى‌گوييد.» از آن جا كه اصل رسالت نزد آنها مردود بود پس دعوت آن رسولان نيز- به پندار آنها- فقط دروغ آمده است، و شايد اين آيه دلالت بر آن دارد كه آن رسولان مستقيما از سوى خدا سخن مى‌گفتند.

[١٦] خداى تعالى خود بزرگترين گواه صدق و راستى پيامبران خويش است. مگر نه اين كه در درون هر انسانى عقلى به وديعه نهاده كه او را به حق رهنمون مى‌شود؟ و مگر نه اين كه به دست رسولان خود نشانه‌ها را ظاهر مى‌سازد؟! و مگر نه اين كه به آنان نصرت و پيروزى مى‌بخشد؟ آيا استقامت ايشان بر صدقشان دلالت نمى‌كند كه كاملا اطمينان دارند كه به راستى فرستادگان‌اند و حتما و به يقين راست مى‌گويند؟

«قالُوا رَبُّنا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ‌- گفتند: پروردگار ما مى‌داند كه ما به سوى شما فرستاده شده‌ايم.» ولى تحمّل مسئوليّت رسالت بدان معنى نيست كه نسبت به موضعگيرى‌