تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٩ - شرح آيات

حركت خورشيد و ماه در وقت خود چنان دقيق و حساب شده است كه اگر بر حسب جزئى از يك ميليون جزء از ثانيه حساب كنى، كمترين تفاوتى در آن نمى‌يابى. به راستى كه اين نشانه نظام شگفت انگيزى است كه بر اين عالم هستى مى‌گذرد و قدرت الهى كه آن را به دقّت مهار و منظّم كرده است، و در عين حال راهنماى ما در نگهداشتن وقت و تعيين زمان است.

وقت شناسى همانا بزرگترين مقياس و وسيله سنجش تمدّن آدمى است، هر چه انضباط و احترام به وقت بيشتر باشد نشانه همان درجه از پيشرفت بشر در زمينه‌هاى تمدّن محسوب مى‌شود.

[٤٠] ثبات نظم موجودات دليل تسلّط و چيرگى پروردگار مسلّط و قدرتمند است. اين خورشيد در برجهاى دوازده‌گانه خود هر سال يك بار مى‌گردد (بر اين اساس كه آنچه مى‌گردد در واقع سياره زمين است، امّا به نظر ما چنان مى‌آيد و در نتيجه بر حسب آنچه مى‌بينيم و حسّ مى‌كنيم، مى‌گوييم: خورشيد دميد و غروب كرد و (از نيمروز) به زوال گراييد، گرچه به راستى اين زمين ماست كه به دور خورشيد مى‌گردد).

«لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ- خورشيد را نسزد كه به ماه رسد.» ماه هر ماهى يك بار در منزلهاى خود مى‌گردد، در حال كه خورشيد هر سال يك بار مى‌گردد، و خورشيد را نسزد كه در شتاب بر ماه پيشى گيرد كه در نتيجه فصلهاى چهارگانه سال را در ظرف يك ماه بر ما ظاهر شود.

/ ١٣٣ «وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ- و شب را نسزد كه بر روز پيشى گيرد.» پس ساعتهاى شب وارد روز نمى‌شود، چنان كه روز بكاهد و كم شود، مگر به اندازه و بر حسب نظامى ثابت از ميليونها سال پيش. و همچنين حركت خورشيد از خاور به باختر ثابت و بر يك قرار است.

شايد اين آيه نخست به ثبات نظام دوره ساليانه خورشيد، و سپس به ثبات نظام شب و روز، اشاره دارد.