تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٢ - شرح آيات

عبرتهاست، قرآن در اين سوره ما را به انديشيدن در يك نكته از آن يعنى در لحظه نجات او و مؤمنان همراه و كسان او، و از ميان رفتن تكذيب كنندگان وى فرا مى‌خواند. زيرا اين بخش با سياق كلّى اين آيات مناسبت پيدا مى‌كند.

«إِذْ نَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِينَ* إِلَّا عَجُوزاً فِي الْغابِرِينَ‌- او و همه كسانش را نجات داديم* مگر پير زنى كه با مردم شهر باقى ماند.» گفته‌اند آن پير زن همسر او بود، و داستان هلاكش چنين است: كه خدا به لوط و همراهانش فرمود هنگامى كه از آباديهاى ويران شدنى بيرون مى‌روند به پشت سر خود ننگرند، زيرا چنان نگريستنى نشان از دلسوزى آنان بر هلاك‌شدگان، و چنگ در زدن به مال و دوستدارى زادگاه به جاى خدا دارد، اما همسر او به عقب نگريست و با آنها هلاك شد.

«ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ‌- سپس ديگران را هلاك كرديم.» بدين سان كه جبرييل (ع) زمين را بر آنان زير و زبر كرد و همه را به هلاكت رساند.

[١٣٧- ١٣٨] وقتى آن اقوام با كالبدها و تمدّنهايشان سپرى شدند تنها عبرتى از آنها باقى ماند، و نيكبخت آن كسى است كه از تجربه‌هاى ديگران پند گيرد.

«وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ* وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ‌- و شما بر آنها مى‌گذريد، بامدادان* و شامگاهان، آيا تعقّل نمى‌كنيد؟» آيا اين مرور و گذر كردن بر باقى مانده آن آثار است، يا از خلال آيات قرآن حكمت آموز؟

/ ٢٧٩ أبو الرّبيع شامى گفته است: از ابا عبد اللَّه پرسيدم (تا آن جا كه گويد) پس به او گفتم: درباره گفته خداى عزّ و جلّ كه «وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ‌- شما بر آنها مى‌گذريد، بامدادان» (تفسير چيست؟) گفت

«هنگامى كه قرآن مى‌خوانيد بر آنها در قرآن گذر مى‌كنيد، آن گاه آنچه را