تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦٥ - شرح آيات

«وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ‌- ولى اگر بدانند، عذاب آخرت بزرگتر است.»/ ٤٧٥ بزرگتر است از لحاظ خوارى و رسوايى و دردناكى، و انسان از عذاب دنيا مى‌گريزد (و مى‌پرهيزد) پس چگونه از عذابى بزرگتر از آن نمى‌گريزد (و نمى‌پرهيزد)؟! [٢٧] پس از اين پروردگار به ما يادآورى مى‌كند كه براى ما مثالهايى از داستانهاى پيامبران و امّتهايشان زده است.

آنها رويدادهايى است خارجى كه ارزشهايى را كه قرآن بدانها مژده داده مجسّم ساخته است، و اين معنى مثل است، يعنى تطبيق خارجى حقيقت.

«وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ‌- ما در اين قرآن براى مردم هر گونه مثلى آورديم، شايد پند گيرند.» تعبير «كلّ مثل- هر گونه مثلى» دلالت بر آن دارد كه در قرآن به تمام حقايق اشاره شده، و اين امر از طريق مثالهايى واقعى براى آنها انجام يافته است، پس هر چه در آن بينديشى از آنچه مربوط به آفريده و آفريننده و رابطه ميان آن دو و رابطه آفريدگان با يكديگر و جز اينهاست همه در قرآن ياد شده و با مثالهايى كه تنها محدود به زندگى ملّتهاى پيشين نيست بلكه شامل اشاره‌هايى به طبيعت و احوال آن مى‌شود، شرح جزئيّات آنها آمده است.

[٢٨] و پس از آن پروردگار ما را متوجّه صفات همين قرآنى مى‌سازد كه در آن هر گونه مثلى آمده است و سه صفت براى آن ذكر مى‌كند

١- قرآنى: يعنى چيزى خواندنى، كه ما را به گذشته پيوند مى‌دهد، از جزئيّات حال آگاهمان مى‌سازد و نقشه آينده را طرحريزى مى‌كند.

٢- عربى است: به زبانى مفهوم، «اعرب الكلام» يعنى به روشنى از آن سخن گفت، و گويند «اعرب فلان عن استيائه» يعنى بد آمدن خود را آشكارا بيان كرد، و «العربى» كسى است كه فصيح و بليغ باشد.

٣- بى‌هيچ انحراف و كجى: در آن گرايش به راست يا چپ، شرق يا