تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤٠ - شرح آيات

فورى، و نيز وسيله‌اى آينده‌گرا براى تقسيم و توزيع و چرخاندن ثروت و به حركت درآوردن نيروها به وسيله آن.

امّا كافران ثروت را انباشتند و ادّعا كردند كه آن دارايى حقّ الهى آنهاست و حتى به كسانى كه آنها را امر به انفاق مى‌كردند، گفتند

«إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ‌- شما در گمراهى آشكارى هستيد،» زيرا مى‌خواهيد روشها و سنّتهاى خدا را دگرگون كنيد، و بينوايان را توانگر سازيد، در صورتى كه آنها اصلا فقير و بينوا سرشته و آفريده شده‌اند.

/ ١٤٤ سياق قرآن داورى نسبت به اين طرز تفكّر را به خواننده وا مى‌گذارد، و شك نيست كه به يقين او حكم بر آن مى‌كند كه اين گمراهى آشكارى است. از اين رو مفسّران در شناخت گوينده اين سخن تفاوت نظر دارند. برخى گويند: همانا مراد كافرانند، و برخى از ايشان گويند: خير، اين مؤمنان‌اند كه اين سخن را به كافران مى‌گويند، و برخى گفته‌اند: خير، بلكه خداست كه اين سخن را به كافران گويد.

ظاهر آن است كه اين سخن گفته كافران به مؤمنان است، ولى به طبع به خود آنها برمى‌گردد، پس به مجرّد آن كه ديوانه به كسى كه بدو فرمان دهد خردمند باشد بگويد: به راستى كه تو ديوانه‌اى، مى‌فهميم كه گوينده خود ديوانه است. آيا چنين نيست؟ بدين سان گمراهى كافران را به مجرّد آن كه به كسى كه به آنها امر انفاق مى‌كند بگويند: بيگمان تو در گمراهى آشكارى هستى، در مى‌يابيم و تشخيص مى‌دهيم كه هرگز چنين نيست، بلكه آنها خود در گمراهى آشكارند! [٤٨] از توجيهات روانى و نفسانى كه كافران بدان متشبّث مى‌شوند همان دور شمردن جزا از لحاظ زمانى است، و در آيات قرآن ردّ اين شبهه را با كلماتى رسا و نافذ مى‌يابيم. جزا بازيچه نيست كه مورد تحقير قرار مى‌گيرد، بيگمان همان ساعت قيامت است كه بر آسمانها و زمين سنگينى مى‌كند، پس در انتظار چه هستند؟ و چه چيز را به مسخره مى‌گيرند؟

«وَ يَقُولُونَ مَتى‌ هذَا الْوَعْدُ- و مى‌گويند: اين وعده كى خواهد بود؟» و با وجود آن كه كلمه «متى كى» اصلا براى پرسش است، اين جا