تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢١ - شرح آيات

اگر چنين نكند چنان است كه آنها بر حقّند، و شايد براى همين است كه پروردگار ما تأكيد مى‌كند كه دروغگويان و دجّالان و كسانى را كه بر نعمتهاى او ناسپاسى كرده‌اند هدايت نمى‌كند، و از برجسته‌ترين نعمتها همان نعمت رسالتهاست كه به فضل و منّت نهادن خود آنها را فرو فرستاده است، پس بگذار آنها در گمراهى خود هم چنان به سر برند تا به پاداش دروغگويى و ناسپاسى خود به نعمتهاى پروردگارشان عذاب جهنّم را بچشند.

بدين سان پروردگار ما اوّلا بيان مى‌كند كه: به راستى خواستها و اميال آنها از حقّى كه نزد خداست و آن جا كه ميان ايشان در روز قيامت حكم مى‌كند، بسى دور است. و ثانيا بيان مى‌كند كه او آنها را هدايت نمى‌كند و آنان خود به سبب دروغگويى و كفرشان مسئول گمراهى خويش‌اند.

/ ٤٣١ اميال و خواستهاى مردم افكارى باطل براى توجيه اين عقايد اختراع كرده است، و به نظريّه فيض و نظريّه حلول و غنوصى قائل شده‌اند تا تقديس خود را نسبت به پاره‌اى عناصر و خدا شمردن بعضى از مردم را توجيه كنند، مثلا گفته‌اند كه خدا- كه منزّه و مبرّا از چيزهايى است كه برايش شريك مى‌آورند- همچون خورشيد است كه پرتوها از او سرچشمه مى‌گيرد و فيض مى‌يابد، و چون درياست كه ابرها از آن برمى‌خيزد، يا سرچشمه‌اى است كه جويبارها از آن جارى مى‌شود، يا او- سبحانه و تعالى- به سطح آفريدگان خود تنزّل مى‌كند و در وجود دوستداران و اولياء خويش حلول مى‌كند تا آن جا كه يكى از آنها در يكى از شطحيّات كفرآميز خود گفت: در جبّه من جز خدا وجود ندارد.

«إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ كاذِبٌ كَفَّارٌ- خدا آن را كه دروغگو و ناسپاس باشد هدايت نمى‌كند.» [٤] خدا خوابهاى باطل آنها را درهم مى‌ريزد و تأكيد مى‌كند كه او هرگز فرزندى برنگرفته و نخواهد گرفت، و اگر هم چنان اراده كند او كسى خواهد بود كه خود او را به نحوى برگزيند.

«لَوْ أَرادَ اللَّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لَاصْطَفى‌ مِمَّا يَخْلُقُ ما يَشاءُ- اگر خدا