تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٣ - شرح آيات

از نسبت دادن شريك بدو يا از برگرفتن فرزند حتّى از ميان آفريدگان برگزيده‌اش.

«هُوَ اللَّهُ الْواحِدُ- اوست خداى يكتا.» پس تجزيه نمى‌شود، به اضافه كردن يا به تنزّل يا به حلول، و در خورشيد و ماه و ستارگان و بيابان و كوه و درخت و دريا و جانداران، چنان كه گمراهانى از طرفداران وحدت وجود ادّعا كرده‌اند، تجلّى نمى‌كند.

«در گيراگير جنگ جمل اعرابى نزد امام امير المؤمنين آمد و گفت: اى امير مؤمنان آيا تو مى‌گويى كه خدا يكتاست؟

مردم بدو اعتراض كردند و گفتند: اى اعرابى چه وقت اين پرسش است مگر نمى‌بينى كه امير المؤمنين در چه وصفى است كه بايد به چند جا دل بدهد؟

امير المؤمنين گفت: او را به حال خود گذاريد، زيرا آنچه اين اعرابى مى‌خواهد همان چيزى است كه ما آن را از اين قوم مى‌خواهيم (يعنى ما در درياى جنگ براى بيان همين بينشها شنا مى‌كنيم).

/ ٤٣٣ سپس گفت: اى اعرابى در گفتن «خدا يكتاست» سخن بر چهار گونه است: دو گونه آن بر خدا نارواست و دو گونه آن درست است، امّا آن دو صورت كه بر او روا نيست اين است كه گوينده بگويد «يك» و مرادش عدد يك باشد، كه اين روا نيست، زيرا آنچه دومى ندارد در باب اعداد داخل نمى‌شود، نمى‌بينى كه آن كس كه گفت «سوّمين سه تن» كفر ورزيد؟ و گفته گوينده‌اى كه بگويد او يكى از مردم است و مرادش نوع از جنس باشد، اين نيز روا نيست، زيرا چنين بيانى تشبيه است و پروردگار ما شكوهمندتر از آن است (كه تشبيه به چيزى يا كسى شود).

اما دو گونه‌اى كه رواست آن است كه گوينده بگويد: او يكتاست و در ميان چيزها شبيهى ندارد، پروردگار ما چنين است، و گفته گوينده‌اى كه بگويد

به راستى او عزّ و جلّ يگانه در معنى است، يعنى او در وجود و عقل و وهم تقسيم‌پذير