تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٧ - معناى فتنه

«وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ‌- از شكيبايى و نماز يارى جوييد. و اين دو كارى دشوار است جز براى سرسپردگان فروتن». [٢٨] [٢٥] و هنگامى كه شروط توبه در نفس او كاملا فراهم آمد، از راست بودن پشيمانى، و اصلاح آنچه تباه كرده بود و زارى به درگاه پروردگار با دلى شكسته، پروردگار توبه‌اش را پذيرفت.

«فَغَفَرْنا لَهُ ذلِكَ‌- پس ما اين خطايش را بخشوديم.» توبه خطاى انسان را مى‌زدايد، و آثار بازگشتى آن را محو مى‌كند، خواه در سطح فرد يا در اجتماع، و بلكه گام برداشتن به سوى توبه به انسان مصونيّتى بيشتر مى‌بخشد و او را از خطر هلاك بر اثر گناهان و خطاها حفظ مى‌كند، و براى انسان هيچ چيز زيانبخش‌تر از گناهى نيست كه بدان فريفته شود و بنازد و خطايى كه با خويشتن بزرگى بر آن اصرار ورزد.

و مهمترين داده‌هاى توبه آن است كه درجات انسان را نزد پروردگارش بالا مى‌برد و جايگاهى والا را در بهشت به ميراث بدو مى‌دهد.

«وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى‌ وَ حُسْنَ مَآبٍ‌- او را به درگاه ما تقرّب است و بازگشتى نيكو.» اين بر خلاف تصوّرات منفى انسان است كه مى‌پندارد تو به سبب خوارى او مى‌شود و گردنفرازى و باليدن به گناه همان روش بهتر است، زيرا در نظر او راه بالا رفتن و والا شدن است.

/ ٣٤٦ قرآن از آن رو اعتراف به خطا و توبه از آن را، از وضع پيامبر دانا داود كه خود و پسرش سليمان به اوج تسلّط رسيده بودند براى ما مثال مى‌زند كه توبه كردن بر آدمى هنگامى كه موقعيّتى پيشرفته در جامعه داشته باشد، دشوار است. چنان كه اگر پدر خانواده‌اى يا دانشمندى در برابر پيروانش باشد، و اين دشوارى وقتى به قلّه خود مى‌رسد كه انسان حكمران و دانايى در سطح داود باشد و شايد همين امر از