تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٦ - شرح آيات

و كلمه «ما هر چه» معنى اطلاق مى‌دهد، پس چيزى را از خدا آرزو نمى‌كنند مگر آن كه به ايشان عطا مى‌كند. (يعنى هر چه را از خدا آرزو كنند به ايشان عطا مى‌كند).

نيز گفته‌اند: آنچه را نزد پروردگارشان هست مى‌خواهند، پس خدا در بهشت نعمتهايى را كه مى‌خواهند براى ايشان آماده كرده است، و در اين دو معنى تعارضى نيست.

«ذلِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنِينَ‌- اين است پاداش نيكوكاران.» پس از مرحله پرهيزگارى نيكوكارى مى‌آيد، و نيكوكارى يا احسان همان عطا و بخشش است، و از خود مى‌پرسيم: آيا ممكن است انسان بدون آن كه از صدف خودخواهى بيرون آيد چيزى عطا كند؟

هرگز ... پس كسى كه در محدوده نفس و شهوتهاى خود به سر مى‌برد نمى‌تواند عطا و بخشش كند، زيرا كسى دست به بخشش مى‌زند كه پيش از انديشه به نيازمنديهاى شخص خود به نيازمنديهاى ديگران بينديشد، پس بنا بر اين احسان و نيكوكارى والاترين مراحل تكامل بشرى است، انسان مى‌تواند متّقى و پرهيزگار باشد ولى عطا نكند مگر به حساب و محسن و نيكوكار به خلف يقين دارد و بذل و بخشش را آسان مى‌شمارد و انجام مى‌دهد.

پيداست كه ايمان و تقوا به احسان و نيكوكارى تكميل مى‌شود، و احسان بالاترين مراحل در قلّه پيمايى ايمانى است.

/ ٤٨٧ [٣٥] پرهيزگاران هم چنان از بديهاى خود كه اگر مى‌ماند بخشى از خوبيهايشان را مى‌خورد و از ميان مى‌برد هراسان و نگران مى‌مانند، امّا خدا آن گاه كه وعده آمرزش آن بديها را مى‌دهد، به ايشان اطمينان مى‌بخشد

«لِيُكَفِّرَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي عَمِلُوا- تا خدا بدترين اعمالى را كه مرتكب شده‌اند از آنان بزدايد.» اگر خطّ سير كلّى انسان در زندگى درست باشد، لغزشهاى او را بر او مى‌بخشايند، هم چنان كه اگر استراتژى فرماندهى درست باشد اشتباهات تاكتيكى‌