تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٧ - شرح آيات

كند

«وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ‌- هيچ كس از ما (فرشتگان) نيست مگر آن كه جايگاهى معيّن دارد،» و «المقام» در اين جا معنى منزلت و پايگاه مى‌دهد، پس فرشتگان از لحاظ منزلت بر يكديگر برترى دارند، و بزرگترين آنان روح (يعنى جبرييل) است، و نيز به معنى نقش و وظيفه است، پس هر فرشته‌اى وظيفه‌اى دارد كه با وظيفه ديگران تفاوت مى‌كند، چه يكى از آنان اختصاص به گرفتن جانها دارد، و يكى گماشته بر ابرها و باران است و ... و ... و مقام و وظيفه فرشتگان نزد خدا و نزد ديگر فرشتگان معلوم است و گماشته بودن آنها به امور زندگى و اداره آن آنها را هيچ گاه به مقام ربوبيّت و پروردگارى بالا نمى‌برد، هم چنان كه به نقشى ديگر مثلا شفاعت از اين شخص يا رفع نيازمندى آن كس، جز به امر خدا نمى‌پردازند.

«وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ‌- هر آينه ما صف زدگانيم.» مانند لشكريان، همه منتظر فرمانهاى پروردگارشان هستند تا آنها را اجرا كنند، و به اندازه بند انگشتى از آن عدول نمى‌كنند، و شايد/ ٢٩٥ مهمترين چيزى كه فرشتگان براى آن صف بسته‌اند همان عبادت خدا باشد كه اوج و قلّه آن تسبيح و منزّه شمردن است.

«وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ‌- و هر آينه ما تسبيح گويانيم.» خداى عزّ و جلّ را از هر چه مناسب مقام پروردگارى نيست، از خوارى و نادانى، و از شريكانى كه نادانان مى‌پندارند كه فرشتگان نيز از جمله آن شريكانند، تنزيه مى‌كنند و مبرّا مى‌دانند.

[١٦٧- ١٦٨- ١٦٩] در ميان مردم هستند كسانى با بعضى آرزومنديها از مسئوليّت مى‌گريزند، و اقدام به امر واجب را به برخى شرطهايى كه بايد در آينده تحقق پذيرد موكول و مربوط مى‌كنند، پس اگر به آنها بگويند: چرا نماز نمى‌گزاريد؟ مى‌گويند اگر به حج برويم، يا اگر بزرگ شويم چنان خواهيم كرد، و برخى مسئوليّت را بر عهده خدا مى‌افكنند، و مى‌گويند: براى آن كه خدا به ما توفيق‌