تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠ - نام اين سوره

مرگ ما به دست اوست، اگر او عمر ما را كوتاه و قطع كند تسلّط و توانگرى ما را چه سودى دارد؟!).

ملك و دارايى به دست اوست، بدين دو دريا بنگر! يكى شورابه‌اى تلخ است و ديگرى آبى شيرين و گوارا. اين دو آب با يكديگر برابر نيستند (پس نكوكار و بدكار نيز برابر نباشند) اما با وجود اين خداوند از آن دو آب، گوشتى تازه روزى ما مى‌كند، و جامه‌اى كه آن را بپوشيم، و پشت آن هر دو دريا را براى عبور كشتيهاى موج شكاف خم و هموار مى‌سازد، تا كالاها را جابجا كنند، و ما را به نعمتهاى الهى رهنمون شوند تا او را بدان سبب سپاس داريم و شكر گزاريم.

اوست كه شب را از پس روز مى‌آورد، و روز را به شب مى‌پيوندد، و خورشيد و ماه را تسخير و رام كرده، و مسير آن دو را معيّن نموده است، پس مالك و دارنده واقعى اوست، در حالى كه آن شريكان ساختگى و پندارى ذرّه‌اى را به قدر پوست ميان هسته خرمايى مالك نيستند (پس ناگزير بايد توانگرى را نزد پروردگار مالك و دارنده خود جستجو كنيم، نه نزد طاغوتان و آسايش طلبان).

اينان بلا و رنج را به هنگام سختيها برطرف نمى‌كنند، و دعا را نمى‌شنوند، و اگر بشنوند پاسخى نمى‌دهند، و روز قيامت سودى ندارند، و هيچ كس بهتر از آشناى كار و آگاه به اسرار براى نقل اخبار نيست.

سياق سوره بر فقر و نيازمندى بشر- تمام بشر- به درگاه پروردگارش تأكيد مى‌كند، و تأكيد دارد كه همانا خداست كه بى‌نياز است (پس فروتنى و سرسپردن به درگاه اين و آن در جستجوى توانگرى و آب و نان روا نيست).

آيا در اين مورد نيازمندى و فقرى بزرگتر از اين يافت تواند شد كه خدا اگر بخواهد و اراده كند تمام نسلى را از ميان مى‌برد و به سادگى نسلى ديگر را به جاى آنها مى‌آورد؟

/ ٨ (به نظر مى‌رسد محور دوم كه قرآن به تفصيل از آن گفتگو مى‌كند، يعنى محور مسئوليت، به محور نخستين مربوط مى‌شود، زيرا وقتى انسان بداند كه در برابر عمل خود پاداش مناسب با آن مى‌بيند اين شناخت او را از بد انديشى و مكر بد دور