الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٣١ ص
(٣)
٥٣ ص
(٤)
٨٣ ص
(٥)
١١١ ص
(٦)
١٤٥ ص
(٧)
١٧١ ص
(٨)
١٩٩ ص
(٩)
٢٢١ ص
(١٠)
٢٦٣ ص
(١١)
٢٩١ ص
(١٢)
٣٤١ ص
(١٣)
٥ ص
(١٤)
٧ ص
(١٥)
٧ ص
(١٦)
١٠ ص
(١٧)
١٢ ص
(١٨)
١٨ ص
(١٩)
٢٠ ص
(٢٠)
٢٢ ص
(٢١)
٢٢ ص
(٢٢)
٢٤ ص
(٢٣)
٧٠ ص
(٢٤)
٣١ ص
(٢٥)
٧١ ص
(٢٦)
٧٢ ص
(٢٧)
٧٣ ص
(٢٨)
٧٤ ص
(٢٩)
٧٥ ص
(٣٠)
٧٦ ص
(٣١)
٧٧ ص
(٣٢)
٧٨ ص
(٣٣)
٥٣ ص
(٣٤)
٧٩ ص
(٣٥)
٧٠ ص
(٣٦)
٧١ ص
(٣٧)
٧٢ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٤ ص
(٤٠)
٧٥ ص
(٤١)
٧٦ ص
(٤٢)
٧٧ ص
(٤٣)
٧٨ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
١٠٠ ص
(٤٦)
١٠١ ص
(٤٧)
٨٣ ص
(٤٨)
١٠٢ ص
(٤٩)
١٠٣ ص
(٥٠)
١٠٤ ص
(٥١)
١٠٥ ص
(٥٢)
١٠٦ ص
(٥٣)
١٠٧ ص
(٥٤)
١٠٨ ص
(٥٥)
١٠٩ ص
(٥٦)
١٢٠ ص
(٥٧)
١٢١ ص
(٥٨)
١٢٢ ص
(٥٩)
١٢٣ ص
(٦٠)
١٢٤ ص
(٦١)
١٢٥ ص
(٦٢)
١٢٦ ص
(٦٣)
١١١ ص
(٦٤)
١٢٧ ص
(٦٥)
١٢٨ ص
(٦٦)
١٢٩ ص
(٦٧)
١٨٠ ص
(٦٨)
١٨١ ص
(٦٩)
١٨٢ ص
(٧٠)
١٨٣ ص
(٧١)
١٨٤ ص
(٧٢)
١٨٥ ص
(٧٣)
١٨٦ ص
(٧٤)
١٨٧ ص
(٧٥)
١٨٨ ص
(٧٦)
١٤٥ ص
(٧٧)
١٨٩ ص
(٧٨)
٢٠٠ ص
(٧٩)
٢٠١ ص
(٨٠)
٢٠٢ ص
(٨١)
٢٠٣ ص
(٨٢)
٢٠٤ ص
(٨٣)
٢٠٥ ص
(٨٤)
٢٠٦ ص
(٨٥)
٢٠٧ ص
(٨٦)
٢٠٨ ص
(٨٧)
٢٠٩ ص
(٨٨)
٢٢٠ ص
(٨٩)
٢٢١ ص
(٩٠)
٢٢٢ ص
(٩١)
٢٢٣ ص
(٩٢)
٢٢٤ ص
(٩٣)
٢٢٥ ص
(٩٤)
٢٢٦ ص
(٩٥)
٢٢٧ ص
(٩٦)
١٧١ ص
(٩٧)
٢٢٨ ص
(٩٨)
٢٢٩ ص
(٩٩)
٢٢٠ ص
(١٠٠)
٢٢١ ص
(١٠١)
٢٢٢ ص
(١٠٢)
٢٢٣ ص
(١٠٣)
٢٢٤ ص
(١٠٤)
٢٢٥ ص
(١٠٥)
٢٢٦ ص
(١٠٦)
٢٢٧ ص
(١٠٧)
٢٢٨ ص
(١٠٨)
٢٢٩ ص
(١٠٩)
٢٤٠ ص
(١١٠)
٢٤١ ص
(١١١)
٢٤٢ ص
(١١٢)
٢٤٣ ص
(١١٣)
١٩٩ ص
(١١٤)
٢٤٤ ص
(١١٥)
٢٤٥ ص
(١١٦)
٢٤٦ ص
(١١٧)
٢٤٧ ص
(١١٨)
٢٤٨ ص
(١١٩)
٢٤٩ ص
(١٢٠)
٧٠٠ ص
(١٢١)
٧٠١ ص
(١٢٢)
٧٠٢ ص
(١٢٣)
٧٠٣ ص
(١٢٤)
٧٠٤ ص
(١٢٥)
٧٠٥ ص
(١٢٦)
٢٢١ ص
(١٢٧)
٧٠٦ ص
(١٢٨)
٧٠٧ ص
(١٢٩)
٧٠٨ ص
(١٣٠)
٧٠٩ ص
(١٣١)
٧١٠ ص
(١٣٢)
٧١١ ص
(١٣٣)
٧١٢ ص
(١٣٤)
٧١٣ ص
(١٣٥)
٧١٤ ص
(١٣٦)
٧١٥ ص
(١٣٧)
٧١٦ ص
(١٣٨)
٧١٧ ص
(١٣٩)
٧١٨ ص
(١٤٠)
٧١٩ ص
(١٤١)
٧٢٠ ص
(١٤٢)
٧٢١ ص
(١٤٣)
٧٢٢ ص
(١٤٤)
٧٢٣ ص
(١٤٥)
٧٢٤ ص
(١٤٦)
٧٢٥ ص
(١٤٧)
٧٢٦ ص
(١٤٨)
٧٢٧ ص
(١٤٩)
٧٢٨ ص
(١٥٠)
٧٢٩ ص
(١٥١)
٢٦٣ ص
(١٥٢)
٧٣٠ ص
(١٥٣)
٧٣١ ص
(١٥٤)
٧٣٢ ص
(١٥٥)
٧٣٣ ص
(١٥٦)
٧٣٤ ص
(١٥٧)
٧٣٥ ص
(١٥٨)
٧٣٦ ص
(١٥٩)
٧٣٧ ص
(١٦٠)
٢٩١ ص
(١٦١)
٧٣٨ ص
(١٦٢)
٧٣٩ ص
(١٦٣)
٧٤٠ ص
(١٦٤)
٧٤١ ص
(١٦٥)
٧٤٢ ص
(١٦٦)
٧٤٣ ص
(١٦٧)
٧٤٤ ص
(١٦٨)
٧٤٥ ص
(١٦٩)
٧٤٦ ص
(١٧٠)
٧٤٧ ص
(١٧١)
٧٤٨ ص
(١٧٢)
٧٤٩ ص
(١٧٣)
٧٥٠ ص
(١٧٤)
٧٥١ ص
(١٧٥)
٣٤١ ص
(١٧٦)
٧٥٢ ص
(١٧٧)
٧٥٣ ص
(١٧٨)
٧٥٤ ص
(١٧٩)
٧٥٥ ص
(١٨٠)
٧٥٦ ص
(١٨١)
٧٥٧ ص
(١٨٢)
٧٥٨ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٢٧٨

بل من دون أن يكون هناك سلطان غالب، أو عرض حاضر..

بايعه الناس مختارين:

لا شك في أن الإكراه على البيعة يفقدها معناها، ويسقطها عن الاعتبار، ويكون وجودها كعدمها، ولا تكون ملزمة للمكره بشيء.

وقد بايع كثير من الناس أبا بكر مستكرهين. ثم ترتبت عليها البيعة لعمر، ثم كان الإكراه الظاهر في الشورى التي عينها عمر ليأتي بعثمان، والإكراه على قبول رأي ابن عوف كما تقدم في بعض فصول هذا الكتاب. والاكراه على البيعة أمر شائع في التاريخ، فإنه سمة حكومات المتغلبين، والظالمين..

أما بيعة الناس لعلي (عليه السلام)، فرغم أنها كانت عامة وشاملة ولم يتخلف عنها أحد، ولكنها كانت طوعية بالنسبة لكل فردٍ فردٍ من الناس..

وهذا لم يتوفر لأية بيعة على الإطلاق إلا لرسول الله (صلى الله عليه وآله) في بيعة العقبة، وبيعة الرضوان..

وكان علي (عليه السلام) يذكر ذلك للناس، ويذكره الناس له. ومن أمثلة ذلك:

١ ـ كتب (عليه السلام) إلى أهل الكوفة عند مسيره من المدينة إلى البصرة يقول: (وبايعني الناس غير مستكرهين، ولا مجبرين، بل طائعين مخيرين)[١].


[١] نهج البلاغة (بشرح عبده) ج٣ ص٣ (قسم الكتب) الكتاب رقم١ وشرح نهج = = البلاغة للمعتزلي ج١٤ ص٦ ومصباح البلاغة (مستدرك نهج البلاغة) ج٤ ص١٠٩ وراجع: كتاب الجمل ص٢٤٤ والأمالي للطوسي ج٢ ص٨٧ و (ط دار الثقافة سنة ١٤١٤هـ) ص٧١٨ وبحار الأنوار ج٣٢ ص٧٢ و ٨٤ والغدير ج٩ ص١٠٤ ونهج السعادة ج٤ ص٥٥ والإمامة والسياسة (تحقيق الزيني) ج١ ص٦٣ و (تحقيق الشيري) ج١ ص٨٦.