الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٣١ ص
(٣)
٥٣ ص
(٤)
٨٣ ص
(٥)
١١١ ص
(٦)
١٤٥ ص
(٧)
١٧١ ص
(٨)
١٩٩ ص
(٩)
٢٢١ ص
(١٠)
٢٦٣ ص
(١١)
٢٩١ ص
(١٢)
٣٤١ ص
(١٣)
٥ ص
(١٤)
٧ ص
(١٥)
٧ ص
(١٦)
١٠ ص
(١٧)
١٢ ص
(١٨)
١٨ ص
(١٩)
٢٠ ص
(٢٠)
٢٢ ص
(٢١)
٢٢ ص
(٢٢)
٢٤ ص
(٢٣)
٧٠ ص
(٢٤)
٣١ ص
(٢٥)
٧١ ص
(٢٦)
٧٢ ص
(٢٧)
٧٣ ص
(٢٨)
٧٤ ص
(٢٩)
٧٥ ص
(٣٠)
٧٦ ص
(٣١)
٧٧ ص
(٣٢)
٧٨ ص
(٣٣)
٥٣ ص
(٣٤)
٧٩ ص
(٣٥)
٧٠ ص
(٣٦)
٧١ ص
(٣٧)
٧٢ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٤ ص
(٤٠)
٧٥ ص
(٤١)
٧٦ ص
(٤٢)
٧٧ ص
(٤٣)
٧٨ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
١٠٠ ص
(٤٦)
١٠١ ص
(٤٧)
٨٣ ص
(٤٨)
١٠٢ ص
(٤٩)
١٠٣ ص
(٥٠)
١٠٤ ص
(٥١)
١٠٥ ص
(٥٢)
١٠٦ ص
(٥٣)
١٠٧ ص
(٥٤)
١٠٨ ص
(٥٥)
١٠٩ ص
(٥٦)
١٢٠ ص
(٥٧)
١٢١ ص
(٥٨)
١٢٢ ص
(٥٩)
١٢٣ ص
(٦٠)
١٢٤ ص
(٦١)
١٢٥ ص
(٦٢)
١٢٦ ص
(٦٣)
١١١ ص
(٦٤)
١٢٧ ص
(٦٥)
١٢٨ ص
(٦٦)
١٢٩ ص
(٦٧)
١٨٠ ص
(٦٨)
١٨١ ص
(٦٩)
١٨٢ ص
(٧٠)
١٨٣ ص
(٧١)
١٨٤ ص
(٧٢)
١٨٥ ص
(٧٣)
١٨٦ ص
(٧٤)
١٨٧ ص
(٧٥)
١٨٨ ص
(٧٦)
١٤٥ ص
(٧٧)
١٨٩ ص
(٧٨)
٢٠٠ ص
(٧٩)
٢٠١ ص
(٨٠)
٢٠٢ ص
(٨١)
٢٠٣ ص
(٨٢)
٢٠٤ ص
(٨٣)
٢٠٥ ص
(٨٤)
٢٠٦ ص
(٨٥)
٢٠٧ ص
(٨٦)
٢٠٨ ص
(٨٧)
٢٠٩ ص
(٨٨)
٢٢٠ ص
(٨٩)
٢٢١ ص
(٩٠)
٢٢٢ ص
(٩١)
٢٢٣ ص
(٩٢)
٢٢٤ ص
(٩٣)
٢٢٥ ص
(٩٤)
٢٢٦ ص
(٩٥)
٢٢٧ ص
(٩٦)
١٧١ ص
(٩٧)
٢٢٨ ص
(٩٨)
٢٢٩ ص
(٩٩)
٢٢٠ ص
(١٠٠)
٢٢١ ص
(١٠١)
٢٢٢ ص
(١٠٢)
٢٢٣ ص
(١٠٣)
٢٢٤ ص
(١٠٤)
٢٢٥ ص
(١٠٥)
٢٢٦ ص
(١٠٦)
٢٢٧ ص
(١٠٧)
٢٢٨ ص
(١٠٨)
٢٢٩ ص
(١٠٩)
٢٤٠ ص
(١١٠)
٢٤١ ص
(١١١)
٢٤٢ ص
(١١٢)
٢٤٣ ص
(١١٣)
١٩٩ ص
(١١٤)
٢٤٤ ص
(١١٥)
٢٤٥ ص
(١١٦)
٢٤٦ ص
(١١٧)
٢٤٧ ص
(١١٨)
٢٤٨ ص
(١١٩)
٢٤٩ ص
(١٢٠)
٧٠٠ ص
(١٢١)
٧٠١ ص
(١٢٢)
٧٠٢ ص
(١٢٣)
٧٠٣ ص
(١٢٤)
٧٠٤ ص
(١٢٥)
٧٠٥ ص
(١٢٦)
٢٢١ ص
(١٢٧)
٧٠٦ ص
(١٢٨)
٧٠٧ ص
(١٢٩)
٧٠٨ ص
(١٣٠)
٧٠٩ ص
(١٣١)
٧١٠ ص
(١٣٢)
٧١١ ص
(١٣٣)
٧١٢ ص
(١٣٤)
٧١٣ ص
(١٣٥)
٧١٤ ص
(١٣٦)
٧١٥ ص
(١٣٧)
٧١٦ ص
(١٣٨)
٧١٧ ص
(١٣٩)
٧١٨ ص
(١٤٠)
٧١٩ ص
(١٤١)
٧٢٠ ص
(١٤٢)
٧٢١ ص
(١٤٣)
٧٢٢ ص
(١٤٤)
٧٢٣ ص
(١٤٥)
٧٢٤ ص
(١٤٦)
٧٢٥ ص
(١٤٧)
٧٢٦ ص
(١٤٨)
٧٢٧ ص
(١٤٩)
٧٢٨ ص
(١٥٠)
٧٢٩ ص
(١٥١)
٢٦٣ ص
(١٥٢)
٧٣٠ ص
(١٥٣)
٧٣١ ص
(١٥٤)
٧٣٢ ص
(١٥٥)
٧٣٣ ص
(١٥٦)
٧٣٤ ص
(١٥٧)
٧٣٥ ص
(١٥٨)
٧٣٦ ص
(١٥٩)
٧٣٧ ص
(١٦٠)
٢٩١ ص
(١٦١)
٧٣٨ ص
(١٦٢)
٧٣٩ ص
(١٦٣)
٧٤٠ ص
(١٦٤)
٧٤١ ص
(١٦٥)
٧٤٢ ص
(١٦٦)
٧٤٣ ص
(١٦٧)
٧٤٤ ص
(١٦٨)
٧٤٥ ص
(١٦٩)
٧٤٦ ص
(١٧٠)
٧٤٧ ص
(١٧١)
٧٤٨ ص
(١٧٢)
٧٤٩ ص
(١٧٣)
٧٥٠ ص
(١٧٤)
٧٥١ ص
(١٧٥)
٣٤١ ص
(١٧٦)
٧٥٢ ص
(١٧٧)
٧٥٣ ص
(١٧٨)
٧٥٤ ص
(١٧٩)
٧٥٥ ص
(١٨٠)
٧٥٦ ص
(١٨١)
٧٥٧ ص
(١٨٢)
٧٥٨ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ١٩

قال حكيم بن حزام: كذبت أيها المتكلم! لا يكون ذلك أبداً ما بقي رجل من ولد قصي.

قال: فحُمل عثمان على باب صغير، قد جازت رجلاه من الباب، وإن رأسه ليتقعقع، وأتي به إلى حفرته، فتقدم حكيم بن حزام فصلى عليه[١].

ونقول:

نلاحظ في هذا النص أمرين:

أولهما: ألم يكن عثمان وبنو أمية في غنى عن هذه المهانة؟! فبعد أن كانت الدنيا كلها في أيديهم أصبح الرمز والرجل الأول فيهم مطروحاً على مزبلة ثلاثة أيام.. تنهشه الكلاب، وتذهب بفرد رجله، ثم يدفن في مقبرة اليهود!! مع أنه يكفي عثمان أن يفي ببعض الوعود التي قطعها على نفسه لعلي (عليه السلام)، وأعلن التزامه بها على المنبر، لتطفأ النائرة، وتعود الأمور إلى مجراها الطبيعي، أو شبه الطبيعي.

ثانيهما: إننا لا ندري كيف نعالج موقف حكيم بن حزام، ونحن نرى:

ألف: أنه لم يكن لحكيم ذلك الأثر في الدفاع عن عثمان، أو في مساعدته أيام الحصار.. كما أننا لم نجده بادر إلى رفع عثمان عن المزبلة التي كان مطروحاً عليها، ولا طرد الكلاب عنه، ولا منعها من نهش جثته حتى ذهبت بفرد رجله..

ب: وقد دفن عثمان في حش كوكب ـ مقبرة اليهود بالفعل.. ولم يحرك


[١] كتاب الفتوح لابن أعثم ج٢ ص٢٤٧ و (ط دار الأضواء) ج٢ ص٤٣٦.