الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٣١ ص
(٣)
٦٣ ص
(٤)
٩٧ ص
(٥)
١٢١ ص
(٦)
١٤٧ ص
(٧)
١٨٥ ص
(٨)
٢١٩ ص
(٩)
٢٣٧ ص
(١٠)
٢٧١ ص
(١١)
٢٨٣ ص
(١٢)
٣٠٩ ص
(١٣)
٥ ص
(١٤)
٧ ص
(١٥)
١٧ ص
(١٦)
١٩ ص
(١٧)
٢٢ ص
(١٨)
٢٢ ص
(١٩)
٢٣ ص
(٢٠)
٢٣ ص
(٢١)
٢٤ ص
(٢٢)
٢٦ ص
(٢٣)
٧٠ ص
(٢٤)
٧١ ص
(٢٥)
٧٢ ص
(٢٦)
٧٣ ص
(٢٧)
٣١ ص
(٢٨)
٧٤ ص
(٢٩)
٧٥ ص
(٣٠)
٧٦ ص
(٣١)
٧٧ ص
(٣٢)
٧٨ ص
(٣٣)
٧٩ ص
(٣٤)
٦٣ ص
(٣٥)
١٧٠ ص
(٣٦)
١٧١ ص
(٣٧)
١٧٢ ص
(٣٨)
١٧٣ ص
(٣٩)
١٧٤ ص
(٤٠)
١٧٥ ص
(٤١)
١٧٦ ص
(٤٢)
١٧٧ ص
(٤٣)
١٧٨ ص
(٤٤)
١٧٩ ص
(٤٥)
١٩٠ ص
(٤٦)
١٩١ ص
(٤٧)
١٩٢ ص
(٤٨)
١٩٣ ص
(٤٩)
١٩٤ ص
(٥٠)
١٩٥ ص
(٥١)
١٩٦ ص
(٥٢)
١٩٧ ص
(٥٣)
١٩٨ ص
(٥٤)
١٩٩ ص
(٥٥)
٩٧ ص
(٥٦)
٢٢٠ ص
(٥٧)
٢٢١ ص
(٥٨)
٢٢٢ ص
(٥٩)
٢٢٣ ص
(٦٠)
٢٢٤ ص
(٦١)
٢٢٥ ص
(٦٢)
٢٢٦ ص
(٦٣)
٢٢٧ ص
(٦٤)
٢٢٨ ص
(٦٥)
٢٢٩ ص
(٦٦)
٢٢٠ ص
(٦٧)
٢٢١ ص
(٦٨)
٢٢٢ ص
(٦٩)
٢٢٣ ص
(٧٠)
١٢١ ص
(٧١)
٢٢٤ ص
(٧٢)
٢٢٥ ص
(٧٣)
٢٢٦ ص
(٧٤)
٢٢٧ ص
(٧٥)
٢٢٨ ص
(٧٦)
٢٢٩ ص
(٧٧)
٢٣٠ ص
(٧٨)
٢٣١ ص
(٧٩)
٢٣٢ ص
(٨٠)
٢٣٣ ص
(٨١)
٢٣٤ ص
(٨٢)
١٤٧ ص
(٨٣)
٢٣٥ ص
(٨٤)
٢٣٦ ص
(٨٥)
٢٣٧ ص
(٨٦)
٢٣٨ ص
(٨٧)
٢٣٩ ص
(٨٨)
٢٣٠ ص
(٨٩)
٢٣١ ص
(٩٠)
٢٣٢ ص
(٩١)
٢٣٣ ص
(٩٢)
٢٣٤ ص
(٩٣)
٢٣٥ ص
(٩٤)
٢٣٦ ص
(٩٥)
٢٣٧ ص
(٩٦)
٢٣٨ ص
(٩٧)
٢٣٩ ص
(٩٨)
٢٤٠ ص
(٩٩)
٢٤١ ص
(١٠٠)
٢٤٢ ص
(١٠١)
٢٤٣ ص
(١٠٢)
٢٤٤ ص
(١٠٣)
٢٤٥ ص
(١٠٤)
٢٤٦ ص
(١٠٥)
٢٤٧ ص
(١٠٦)
٢٤٨ ص
(١٠٧)
٢٤٩ ص
(١٠٨)
٢٦٠ ص
(١٠٩)
١٨٥ ص
(١١٠)
٢٦١ ص
(١١١)
٢٦٢ ص
(١١٢)
٢٦٣ ص
(١١٣)
٢٦٤ ص
(١١٤)
٢٦٥ ص
(١١٥)
٢٦٦ ص
(١١٦)
٢٦٧ ص
(١١٧)
٢٦٨ ص
(١١٨)
٢٦٩ ص
(١١٩)
٧٠٠ ص
(١٢٠)
٧٠١ ص
(١٢١)
٢١٩ ص
(١٢٢)
٧٠٢ ص
(١٢٣)
٧٠٣ ص
(١٢٤)
٧٠٤ ص
(١٢٥)
٧٠٥ ص
(١٢٦)
٧٠٦ ص
(١٢٧)
٧٠٧ ص
(١٢٨)
٧٠٨ ص
(١٢٩)
٢٣٧ ص
(١٣٠)
٧٠٩ ص
(١٣١)
٧١٠ ص
(١٣٢)
٧١١ ص
(١٣٣)
٧١٢ ص
(١٣٤)
٧١٣ ص
(١٣٥)
٧١٤ ص
(١٣٦)
٧١٥ ص
(١٣٧)
٧١٦ ص
(١٣٨)
٧١٧ ص
(١٣٩)
٧١٨ ص
(١٤٠)
٢٧١ ص
(١٤١)
٧١٩ ص
(١٤٢)
٧٢٠ ص
(١٤٣)
٧٢١ ص
(١٤٤)
٧٢٢ ص
(١٤٥)
٢٨٣ ص
(١٤٦)
٧٢٣ ص
(١٤٧)
٧٢٤ ص
(١٤٨)
٧٢٥ ص
(١٤٩)
٧٢٦ ص
(١٥٠)
٧٢٧ ص
(١٥١)
٧٢٨ ص
(١٥٢)
٧٢٩ ص
(١٥٣)
٧٣٠ ص
(١٥٤)
٧٣١ ص
(١٥٥)
٣٠٩ ص
(١٥٦)
٧٣٢ ص
(١٥٧)
٧٣٣ ص
(١٥٨)
٧٣٤ ص
(١٥٩)
٧٣٥ ص
(١٦٠)
٧٣٦ ص
(١٦١)
٧٣٧ ص
(١٦٢)
٧٣٨ ص
(١٦٣)
٧٣٩ ص
(١٦٤)
٧٤٠ ص
(١٦٥)
٧٤١ ص
(١٦٦)
٧٤٢ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ١٦٦

رأي عثمان:

وبمراجعة النص المتقدم يظهر للعيان: أن علياً (عليه السلام) قد رد رأي عثمان، وفنده بصورة أظهرت مدى فساده، وأن عمر لو عمل بمشور ة عثمان، لوقع الإسلام والمسلمون في شرٍّ عظيم، وخطر جسيم.

وقد لوحظ ما يلي:

١ ـ أن عثمان ركز على أن مسير عمر إلى العجم في هذا اليوم المفصلي، والتاريخي، يكسبه عزاً وشهرةً ومقاماً في المستقبل..

ولكنه نسي أن مسيره يحمل معه احتمالات من شأنها لو حصلت أن تقوض كل عزة، وأن تحيل الشهرة بالنصر إلى الشهرة بالهزيمة، وربما إلى الشهرة بما هو أضر وأشر، وأدهى وأمر.

٢ ـ إن عثمان قد اعتبر الكثرة هي سبب النصر، فلو أن عمر أخذ برأيه لتكرر ما جرى في حنين، حيث ظن المسلمون أنهم لن يغلبوا، وقال أبو بكر: لن نُغلب اليوم من قلة، فلما التقوا لم يلبثوا أن انهزموا. ولولا سيف علي (عليه السلام) لكانت الكارثة، ولقتل النبي (صلى الله عليه وآله).

وقد أنزل الله تعالى بذلك قرآنا يتلى إلى يوم القيامة: {وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى المُؤْمِنِينَ}[١]..

ولكن مشورة علي (عليه السلام) الصائبة على عمر بن الخطاب هنا قد


[١] الآيتان ٢٥ و ٢٦ من سورة التوبة.