در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است: «مَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرُهُ اللّهُ وَ مَنْ يَسْتَعْفِف يَعُفَّه‌ اللّهُ، وَ مَن يَسْتَغْنِ يُغْنِهُ اللّهُ وَ مَا اعْطِى عَبْدٌ عَطاءً هُوَ خَيرٌ وَ اوسَعُ مِنَ الصَّبْرِ؛ كسى كه خود را به چهره صابران در آورد (و جزع و فزع را ترك گويد)، خداوند روح صبر را به او مى‌بخشد و كسى كه به چهره عفيفان در آيد، خداوند او را به زينت عفّت مى‌آرايد و كسى كه در چهره بى‌نيازان در آيد، خداوند او را بى نياز مى‌سازد و به هيچ بنده‌اى موهبتى بهتر و گسترده‌تر از صبر عطا نشده است». [١]

٥- صبر رابطه نزديكى با ظرفيت وجودى انسان دارد. هر اندازه ظرفيت و شخصيت انسان بيشتر شود، صبر و شكيبايى او افزون مى‌گردد، به همين دليل كودكان و بزرگسالان كودك صفت، در برابر كمترين حادثه‌اى، بى‌تابى مى‌كنند؛ در حالى كه افراد با ظرفيت وبا شخصيت، مشكلات را در خود هضم نموده و خم به ابرو نمى‌آورند.

يك استخر كوچك با اندك نسيمى متلاطم مى‌شود؛ ولى يك اقيانوس عظيم، به آسانى متلاطم نمى‌شود و اقيانوس كبير را از اين جهت اقيانوس آرام مى‌خوانند كه هيجان امواجش به خاطر گسترش آن كمتر است.

مطالعه حالات بزرگان، مخصوصاً انبيا و اولياى الهى كه بر اثر صبر و شكيبايى به مقامات عالى روحانى نايل گشتند، مى‌تواند از انگيزه‌هاى مؤثر باشد، همان گونه كه آنها در همه چيز الگو و اسوه‌اند.

مسئله صبر و شكيبايى در برابر حوادث سخت زندگى و مشكلات عظيمى كه در راه پيروزى انسان وجود دارد، تنها بعد اخلاقى ندارد، بلكه از نظر بهداشت و سلامت جسم نيز فوق العاده مؤثر است. افراد ناشكيبا عمرى كوتاه و توأم با انواع بيمارى‌ها دارند كه مهمترين آنها بيمارى‌هاى قلبى و عصبى است؛ در حالى كه شكيبايان از عمر طولانى و توأم با سلامت نسبى برخوردارند؛ به همين دليل، روانشناسان معتقدند داشتن مذهب (كه انسان را به شكيبايى در برابر مشكلات ترغيب مى‌كند) يكى از شرايط سلامت جسم و روان انسان است.

در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است: «مَن احَبَّ الْبَقاءَ فَلْيُعِدَّ لِلْمَصائِبِ قَلْباً صَبُوراً؛ كسى كه دوست دارد عمر طولانى داشته باشد، بايد قلب صبورى در برابر مصائب آماده كند». [٢]

[١]-/ ميزان الحكمه، جلد ٢، حديث ١٠١٢٨

[٢]-/ بحارالانوار، جلد ٧٥، صفحه ٨١، حديث ٧١