در يازدهمين آيه‌ باز به صورت يك اصل كلّى سخن از متكبّران به ميان آمده مى‌فرمايد: «به زودى كسانى را كه در روى زمين به ناحق تكبّر ورزيدند از ايمان به آيات خود روى‌گردان مى‌سازيم، به گونه‌اى كه هر آيه و نشانه‌اى را (از حق) ببينند به آن ايمان نمى‌آورند، اگر راه هدايت را ببينند آن را انتخاب نمى‌كنند و اگر راه ضلالت را مشاهده كنند، آن را راه خود برمى‌گزينند! (همه اينها) به خاطر آن است كه آيات ما را تكذيب كردند و از آن غافل ماندند»، (سَاصْرِفُ عَنْ آيَاتِىَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِى الْارْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ انْ يَرَوا كُلَّ آيَةٍ لايُؤْمِنُوا بِهَا وَ انْ يَرَوْا سَبيلَ الرُّشْدِ لَايَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَ انْ يَرَوا سَبِيلَ الْغَىِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِانَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَ كَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ). [١]

تعبيرات تكان‌دهنده اين آيه از عمق مصايبى كه متكبّران به آن گرفتار مى‌شوند خبر مى‌دهد، خداوند اين گونه افراد را چنان مجازات مى‌كند كه در برابر حق نفوذ ناپذير شوند، به گونه‌اى كه اگر تمام آيات الهى و معجزات گوناگون را ببينند باز ايمان نمى‌آورند، اگر راه راست را مقابل پاى آنها بنهند از آن راه نمى‌روند و اگر طريق گمراهى را مشاهده كنند فوراً آن را به عنوان طريق و مسلك خود مى‌پذيرند.

تعبير به‌ «بغير الحقّ» در واقع قيد توضيحى است، چرا كه عظمت و كبريايى تنها خدا را مى‌سزد كه وجودش بى‌نهايت در بى‌نهايت است، امّا براى انسان كه ذرّه ناچيز و بى‌مقدارى در پهنه عالم هستى است هرگونه خود بزرگ‌بينى غلط و ناحق است.

بعضى آن را به اصطلاح قيد احترازى شمرده‌اند و گفته‌اند تكبّر دو گونه است، تكبّر در مقابل اولياء اللَّه‌ «ناحق» است، ولى در مقابل دشمنان خدا «حق» است.

امّا با توجّه به جمله‌ «يَتَكَبَّرُونَ فِى الْارْضِ؛ آنها در روى زمين تكبّر مى‌ورزند» روشن مى‌شود كه اين تفسير مطابق محتواى آيه نيست؛ [٢] زيرا تكبّر در زمين (استكبار در روى زمين و در برابر بندگان خدا) به هر صورت مذموم و نكوهيده است.

به هر حال در ادامه اين آيه به يكى از مهمترين آثار زيان‌بار تكبّر اشاره كرده مى‌فرمايد: «آنها هر آيه و نشانه‌اى را از حق ببينند به آن ايمان نمى‌آورند و به عكس اگر راه ضلالت و گمراهى را مشاهده كنند فوراً به آن متمايل مى‌شوند».

[١]-/ اعراف، ١٤٦

[٢]-/ اقتباس از تفسير الميزان، جلد ٨، صفحه ٢٤٦، (ذيل آيه.)