اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠ - تواضع و فروتنى

كنيد». [١]

با اين اشاره به قرآن باز مى‌گرديم و آيات مربوط به مسئله تواضع را گلچين كرده، مورد بررسى قرار مى‌دهيم (هر چند آياتى كه به كنايه يا به ملازمه به آن اشاره مى‌كند بيش از اينها است).

١- يَا ايُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِى اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ اذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ اعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ ... (سوره‌مائده، آيه ٥٤)

٢- وَ عِبَادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْارْضِ هَوْناً وَ اذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً (سوره‌فرقان، آيه ٦٣)

٣- وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‌ (سوره‌شعراء، آيه ٢١٥)

ترجمه‌

١- اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! هر كس از شما، از آيين خود بازگردد (به خدا زيانى نمى‌رساند؛) خداوند به زودى جمعيّتى را مى‌آورد كه آنها را دوست دارد و آنان (نيز) او را دوست دارند؛ در برابر مؤمنان متواضع، در برابر كافران سرسخت و نيرومندند.

٢- بندگان (خاصّ خداوند) رحمان، كسانى هستند كه با آرامش و بى تكبّر بر زمين راه مى‌روند؛ و هنگامى كه جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گويند)، به آنها سلام مى‌گويند (و با بى اعتنايى و بزرگوارى مى‌گذرند).

٣- (اى پيامبر) بال و پر خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى‌كنند بگستر (و نسبت به آنها تواضع و مهربانى كن).

تفسير و جمع‌بندى‌

در نخستين‌ آيه مورد بحث سخن از گروهى از مؤمنان به ميان آمده كه مشمول فضل و عنايات الهى هستند هم خدا را دوست مى‌دارند و هم محبوب پروردگارند.

يكى از اوصاف بارز آنها اين است كه در برابر مؤمنان متواضعند: (اذِلَّةٍ عَلَى‌

[١]-/ تصنيف غررالحكم، حديث ٥١٤٨، صفحه ٢٤٩، و شرح غررالحكم، صفحه ٢٣٢، شماره ٥٩٢٠