نَعْلَمُ وَ شيعَتُنا يَصْبِرُونَ عَلَى مَا لايَعْلَمُونَ؛ چون ما بر چيزى كه مى‌دانيم (و از اسرار آن آگاهيم) صبر مى‌كنيم؛ ولى شيعيان ما در برابر امورى كه از اسرارش آگاه نيستند صبر مى‌كنند». [١]

٢- دست يابى به صبر، مانند كسب هر فضيلت اخلاقى ديگر، با ممارست و روبه‌رو شدن با حوادث گوناگون حاصل مى‌شود، به همين دليل در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است: «مَنْ تَوالَتْ عَلَيهِ نَكَباتُ الزَّمانِ اكْسَبَتْهُ فَضيلَةُ الصَّبْرِ؛ كسى كه پى در پى حوادث ناخوشايند زمان برايش حادث شود، فضيلت صبر را برايش فراهم مى‌كند». [٢]

به تعبير ديگر، انسان در ابتداى برخورد با مصيبتى، ناله و فرياد سر مى‌دهد و جزع و فزع را به اوج مى‌رساند، هم چنين هنگامى كه در انجام طاعتى از طاعات پروردگار، با مشكلى روبه‌رو شود، اظهار خستگى مى‌كند، ولى تكرار آن حوادث و اين مشكلات به تدريج فضيلت صبر را در او به وجود مى‌آورد.

٣- توجه به اين نكته كه دنيا، دار حوادث و مشكلات است‌ و رسيدن به هيچ موهبتى از مواهب مادى و معنوى، بدون عبور از موانع گوناگون امكان‌پذير نيست و نيز توجه به اين حقيقت كه افراد كم صبر و بى حوصله و كم طاقت، هرگز به جايى نخواهند رسيد، عزم و اراده انسان را بر صبر و شكيبايى در مقابل مشكلات محكم‌تر مى‌سازد.

همان گونه كه در سابق اشاره شد، براى چيدن يك شاخه گل بايد رنج خار را كشيد و براى نوشيدن يك جرعه عسل، بايد در برابر نيش زنبور صبر كرد، گنج‌ها در ويرانه‌هاست و بهشت در لابه‌لاى ناملايمات قرار گرفته است.

به يقين هر كس در اين امور دقت كند، آمادگى بيشترى براى صبر و شكيبايى پيدا مى‌كند. از همين رو در حديث ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است: «لِكُلِّ نِعْمَة مِفْتاحٌ وَ مِغْلاقٌ وَ مِفتاحُهَا الصَّبْرُ وَ مِغلاقُها الْكَسَلْ؛ براى هر نعمتى كليد و قفل و بندى است؛ كليد آن صبر و قفل و بند آن، تنبلى و كسالت است». [٣]

٤- يكى ديگر از انگيزه‌هاى صبر و عوامل پرورش آن، هم شكل ساختن صابران است، اين امر نه تنها در اين‌جا بلكه در تمام فضايل اخلاقى صدق مى‌كند كه هر گاه انسان، در ظاهر خود را به صفتى بيارايد، هر چند در باطن چنين نباشد، به تدريج در باطنش نيز نفوذ كرده و به آن متخلّق مى‌گردد.

[١]-/ اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٩٣، حديث ٢٥

[٢]-/ غررالحكم، حديث ٩١٤٤

[٣]-/ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٢٠، صفحه ٣٢٢