در آيه‌ نخست‌، درباره بهترين مورد انفاق، مى‌فرمايد: انفاق شما (مخصوصاً) بايد براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا محصور شده (و از خانه و كاشانه خود آواره گشته‌اند و شركت در ميدان جهاد به آنها اجازه نمى‌دهد براى تأمين زندگى خود تلاش كنند) و نمى‌توانند سفرى كنند (و سرمايه‌اى به دست آورند)؛ «لِلْفُقَراءِ الَّذينَ احْصِرُوا في سَبيلِ اللّهِ لايَسْتَطيعُونَ ضَرْباً في الارضِ ...». [١]

سپس به ويژگى مهم ديگرى از آنها اشاره مى‌كند: «از شدت خويشتن‌دارى و عفاف، افراد بى‌اطلاع، آنها را غنى مى‌پندارند؛ در حالى كه آنها را از چهره‌هايشان مى‌شناسى؛ ... يَحْسَبُهُمُ الجَاهِلُ اغنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسيمَاهُمْ ...». [٢]

آرى! آنها رنجهاى درونى خود را كاملًا حفظ مى‌كنند و زبان به شكوه نمى‌گشايند و در عين نيازمندى شديد، همچون بى‌نيازان گام برمى‌دارند، ولى براى آگاهان رنگ رخساره آنها از سرّ درونشان خبر مى‌دهد.

باز به بيان ويژگى ديگرى پرداخته، مى‌افزايد: «هرگز با اصرار چيزى را از مردم نمى‌خواهند؛ ... لايَسْئَلُونَ النَّاسَ الحَافاً ...». [٣]

تا حد امكان، از كسى تقاضا نمى‌كنند و اگر كارد به استخوانشان رسد و ناچار شوند وامى از كسى بگيرند يا كمكى بخواهند، هيچ گونه اصرار به فرد مقابل نمى‌كنند.

در پايان آيه مى‌فرمايد: «و هر چيز خوبى در راه خدا انفاق كنيد، خداوند به آن آگاه است؛ ... وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيرٍ فَانَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ». [٤] آرى! انفاق بسيار خوب است، خصوصاً براى كسانى كه عزّت نفس و طبع بلند دارند و خويشتن دار و عفيفند.

بديهى است كه‌ «عفّت» در اين آيه به معنى خويشتن‌دارى در مسايل مالى است، نه امور جنسى. جمعى از مفسران، شأن نزول آن را «اصحاب صفّه» دانسته‌اند. آنها يك گروه چهارصد نفرى از مسلمانان مكّه و اطراف مدينه بودند كه نه خانه‌اى در مدينه داشتند و نه خويشاوندانى كه به منزل آنها بروند و نه كسب و كار؛ ولى در عين حال، در

[١]-/ بقره، ٢٧٣

[٢]-/ همان.

[٣]-/ همان‌

[٤]-/ بقره، ٢٧٣