همين معنى به صورت گوياترى در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است كه فرمود: «اطْوَلُ النَّاسِ امَلًا اسْوَئُهُمْ عَمَلًا!؛ آن كسى كه آرزوهايش از همه طولانى‌تر باشد، عملش از همه زشت‌تر و بدتر است»! [٣]

٣- در نهج البلاغه خطبه ١٤٧ نيز تعبير گويايى در اين زمينه ديده مى‌شود، فرمود:

«انَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِطُولِ آمَالِهِمْ وَ تَغَيُّبِ آجَالِهِمْ حَتَّى نَزَلَ بِهِمُ الْمَوْعُودُ الَّذِى تُرَدُّ عَنْهُ الْمَعْذِرَةُ وَ تَرْفَعُ عَنْهُ التَّوْبَةُ؛ اقوامى كه پيش از شما بودند و گرفتار عذاب شدند، فقط به خاطر آرزوهاى طولانى و فراموش كردن اجل و سرآمد زندگيشان بود تا آنكه عذاب موعود فرارسيد، همان عذابى كه با فرارسيدنش معذرت‌خواهى رد مى‌شود و درهاى توبه بسته خواهد شد»!

٤- در حديث ديگرى از فاطمه بنت الحسين از پدرش امام حسين عليه السلام از جدّش رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين آمده است: «انَّ صَلَاحَ اوَّلِ هَذِهِ الْامَّةِ بِالزُّهْدِ وَ الْيَقِينِ وَ هَلَاكَ آخِرِهَا بِالشُّحِّ (بِالشَّكِّ) وَ الْامَلِ!؛ دو عامل سبب اصلاح (و پيروزى) آغاز اين امّت شد كه يكى زهد (و ترك وابستگى به دنيا) بود و ديگرى ايمان و يقين محكم و آنچه باعث هلاكت (و شكست) آخر اين امّت مى‌شود بخل (شكّ) و آرزوهاى دراز است». [٤]

بديهى است ايمان و يقين محكم، به اضافه بى اعتنايى به زرق و برق دنيا، سبب شد كه مسلمانان نخستين به هنگام ورود در ميدان جهاد از هيچ چيز پروا نكنند، جز خدا را در نظر نگيرند و جز براى خدا شمشير نزنند و هرگز پشت به دشمن ننمايند و اين عامل مهمّ پيروزى آنان بود.

ولى هنگامى كه آرزوهاى دراز و دلبستگى‌ها و دلدادگى‌ها نسبت به ظواهر دنيا جاى «زهد» را گرفت و شك و ترديد به جاى يقين نشست، عقب‌گردها و شك‌ها شروع شد و

[١]-/ تفسير قرطبى، جلد ٥، صفحه ٣٦١٨؛ شبيه به همين معنى با كمى تفاوت در بحارالانوار، جلد ٧٠، صفحه ١٦٤ نيز آمده است‌

[٢]-/ بحارالانوار، جلد ٧٠ صفحه ١٦٣، حديث ١٩

[٣]-/ تصنيف غررالحكم، صفحه ٣١٢

[٤]-/ بحارالانوار، جلد ٧٠، صفحه ١٦٤