اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٦ - ٢- اسباب غرور

جهل و نادانى‌ يكى ديگر از اسباب غرور است، همان گونه كه علم و دانش گاه سبب غرور مى‌شود جهل و نادانى نيز در بسيارى از جاهلان سبب غرور است. در حديثى از اميرمؤمنان مى‌خوانيم: «مَنْ جَهِلَ اغَرَّ بِنَفْسِهِ وَ كَانَ يَوْمُهُ شَرّاً مِنْ امْسِهِ؛ كسى كه جاهل است مغرور به خويشتن مى‌شود و امروزش بدتر از ديروز اوست»! [١]

ديگر از اسباب غرور كه گروه زيادى را در كام خود فرو برده است دنيا و زرق و برق دنيا، مال، مقام، جوانى، زيبايى و قدرت است.

افراد كم ظرفيّت همين كه به يكى از اين امور نايل شوند فراموش مى‌كنند كه اينها عاريتى است و هميشه در معرض زوال و نابودى قرار دارد. اين فراموشى سبب خودبينى و غرور آنها مى‌شود و اين غرور آنها را از خدا دور و به شيطان نزديك و آلوده به انواع گناهان مى‌سازد.

در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: «الدُّنْيَا حُلُمٌ وَ الْاغْتِرَارُ بِهَا نَدَمٌ؛ دنيا خواب و خيالى بيش نيست و مغرور شدن به آن سبب پشيمانى است»! [٢]

در حديثى از همان بزرگوار مى‌خوانيم: «لَاتَغُرَّنَّكَ الْعَاجِلَةُ بِزُورِ الْمَلَاهِى، فَانَّ الْلَهْوَ يَنْقَطِعُ، وَ يُلْزِمُكَ مَا اكْتَسَبْتَ مِنَ الْمَآثِم؛ دنيا تو را با سرگرمى‌هاى باطل نفريبد و مغرور نسازد چرا كه سرگرمى‌ها پايان مى‌يابد و گناهش بر تو باقى مى‌ماند»! [٣]

از شگفتيها اين است كه همه مردم با چشم خود زوال سريع نعمت‌ها و از ميان رفتن اموال و ثروت‌ها و سقوط حكومت‌ها و قدرت‌هاى دنيوى را همه روز با چشم خود مى‌بينند، امّا هنگامى كه خودشان به آن مى‌رسند چنان مغرور مى‌شوند كه فكر مى‌كنند آنچه مربوط به آنهاست جاودانى است و هرگز از آنها گرفته نمى‌شود!

آرى اسباب غرور بسيار متنوّع است و رهايى از چنگال آن مشكل و جز در سايه بيدارى و تقوا و سپردن خويش به خداوند و توجّه به زوال سريع نعمت‌ها امكان‌پذير نيست.

[١]-/ غررالحكم، حديث ٨٧٤٤

[٢]-/ همان مدرك، حديث ١٣٨٤

[٣]-/ همان مدرك، حديث ١٠٣٦٣