عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٧٨
وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي. (اسراء: ٨٥)
از تو درباره روح مىپرسند، بگو: روح از امر پروردگار من است.
اين آيه كريمه «روح» را موجودى معرّفى مىكند كه به امر پروردگار تحقق مىيابد.
قرآن از وجود دو گونه موجودات خبر مىدهد:
اول: موجوداتى كه تنها با اراده و امر نافذ الهى تحقق مىيابند و در ايجاد آنها فراهم آمدن شرايط و استعداد پيشين، حركت و تحول و زمان لازم نيست؛ دوم: موجوداتى كه تحقق آنها علاوه بر اراده خداى متعال، نيازمند مقدمات، شرايط و حركت و زمان است. آيه كريمه «أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ» (اعراف: ٥٤) «١» به اين دوگونه موجودات اشاره دارد، واژه خلق به گونه نخست و واژه امر به گونه دوم از موجودات اشاره دارند.
قرآن كريم در معرّفى عالم امر چنين مىگويد:
إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئاً أَن يَقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ. (يس: ٨٢)
امر خداى متعال چون بخواهد چيزى را بيافريند اين است كه مىگويد: موجود شو؛ پس موجود مىشود.
قرآن امر خداى متعال را يگانه و همانند چشم بهم زدنى معرّفى مىكند.
وَمَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ. (قمر: ٥٠)
فرمان ما يگانه است و همانند چشم بر هم زدنى است.
بنابراين، براى تحقق موجودات عالم امر، حالت منتظرهاى نيست و تنها با اراده الهى تحقق مىيابند و از ماده و احكام مادى مجردند. از اين جهت روح نيز كه از موجودات عالم امر است، موجودى مجرد و برتر از ماده و آثار و لوازم مادى است. «٢» ٢. قداست و طهارت آيات قرآن روح را به قداست و طهارت وصف مىكند. اين آيات بيانگر طهارت روح از عيوب وجودى و نواقصى است كه در مراتب پايينتر وجود هست و از گسترش وجودى و كمالات والاى آن حكايت مىكند. «٣»