همه مستند به مبادى نفسانى و ارادى هستند. «١» تفاوت اين دو گونه تصرفات در چگونگى و محدوده تصرف در اين است كه غير اولياى خدا با رياضتهاى سخت اراده و نيروى نفس را قوت مى‌بخشند و با تكيه بر اراده محدود و نيروى نفسانى خود تصرفاتى مى‌كنند. از اين رو داراى تصرفاتى محدود هستند كه توان مقاومت در برابر تصرفات اولياى خدا و عارفان كامل را ندارند، ولى اولياى خدا با تكيه و اعتماد بر اراده الهى و با يارى جستن از خدا دست به تصرف مى‌زنند. آنان جز خشنودى خداى متعال را نمى‌جويند و داراى اراده‌اى ربانى هستند كه همانند اراده خداوند محدود و مقيد به چيزى نيست. «٢» علامه طباطبايى درباره منشأ متعالى تصرفات اولياى خدا مى‌گويد:
كلام خداى متعال صراحت دارد به اينكه مبدئى كه در نفوس انبيا و اوليا و رسولان خدا و مؤمنين هست، مبدئى است مافوق تمامى اسباب ظاهرى و غالب بر آنها در همه حالات. «٣» مراحل دست‌يابى به ولايت و تصرف‌ براى رسيدن به ولايت الهى و تصرف مراحلى را بايد پشت سر نهاد:
نخست: ولايت يافتن بر نفس اماره. سالك در اين مرحله بينشى نافذ مى‌يابد و در برابر خواهشهاى نفسانى نيرو مى‌گيرد و بر وجود خويش حاكم مى‌شود و مديريت لايقى بر دايره وجود خويش كسب مى‌كند.
دوم: تسلط و ولايت بر انديشه‌هاى پراكنده و نيروى خيال يا دفع خواطر. انديشه‌هاى نادرست و هوسبازيهاى خيال جان را تاريك و هر دم در عالمى سرگردان مى‌سازد. مولوى چه زيبا مى‌گويد:
جان همه روزه لگدكوب از خيال وز زيان و سود و از خوف زوال‌ نى صفا مى‌ماندش نى لطف و مهر نى بسوى آسمان راه سفر سالكان در دومين مرحله بر انديشه‌ها و تخيلات خويش ولايت و ربوبيّت پيدا مى‌كند و آن را برده و رام خويش مى‌سازند.
سوّم: بى‌نياز ساختن روح از بدن. روح بر اثر قدرت و ولايت به جايى مى‌رسد كه در