درس اوّل: تعريف و تاريخ عرفان اسلامى‌ فهم معارف بشرى آنگاه كه به شكل يك علم درمى‌آيند نيازمند مقدماتى است. اين مقدمات از اهداف و مسائل اساسى آن علم نيست، ولى براى فهم بهتر و همه‌جانبه آن علم، گريزى از آنها نيست. امروزه بسيارى از اين مقدمات در فلسفه آن علم طرح مى‌گردند. عرفان عملى با اينكه جنبه عملى و كاربردى دارد، از اين اصل و قانون جدا نيست. ارائه تعريفى از عرفان و تصوّف و تاريخ پيدايش اين دو اصطلاح، بيان تفاوت بين عرفان و تصوّف، بيان اقسام عرفان و تمايزى كه با علوم مشابه ديگر، چون اخلاق و فلسفه دارد و ذكر تاريخى گذرا از عرفان اسلامى، ما را در فهم و دريافت عميق‌تر اين علم يارى خواهد داد.
تعريف عرفان‌ عرفان از علومى است كه در متن فرهنگ اسلامى ظهور، رشد و تكامل يافت. عارفان مسلمان تعريف‌هاى بسيارى از عرفان و تصوف «١» عرضه كرده‌اند. شيخ شهاب الدين سُهروردى (م ٦٣٩ ه. ق) اين تعريف‌ها را افزون بر هزار مى‌شمارد و تفاوت بين آنها را تنها در لفظ مى‌داند نه معنا. «٢»