حال ذكر غير خدا را از دل بيرون و به او توجه مى‌نمايم. مهم‌ترين ركن اين برنامه ذكر با مراقبت است و اجزاى ديگر اين برنامه مانند ذكر نيست. «١» مرحوم ملاحسينقلى همدانى (ره) در يكى از دستورالعمل‌هاى خود به يكى از شاگردانش نگاشته است:
اگر بى‌مراقبت مشغول به ذكر و فكر بشود بى‌فايده خواهد بود. اگرچه حال هم بياورد؛ چرا كه آن حال دوام پيدا نخواهد كرد. گول حالى را كه ذكر بياورد بى‌مراقبه نبايد خورد. «٢» استاد علامه حسن‌زاده آملى در نامه به يكى از شاگردانش درباره مراقبت چنين مى‌گويد:
در توحيد بايد مراقبت را تقويت كرد. مراقبت تخم سعادت است كه در مزرعه دل كاشته مى‌شود، ساير آداب و اعمال پروراندن آنس عرفان اسلامى ١٨٤ الف. برنامه‌هاى چند دستورى با شمردن صفات خوبان ص : ١٨٤ ت. مراقبت كشيك نفس كشيدن و همواره در حضور بودن است. حديث نفس مزاحم مراقبت است. اين سخن دلنشين امام صادق (ع) را بايد بر دل نشاند: الْقَلْبُ حَرَمُ‌اللَّهِ وَلا تُسْكِنْ فِى حَرَمِ‌اللَّهِ غَيْرَاللَّهِ. «٣» قلب حرم الهى است و كسى را در حريم حق به جز او جاى مده. «٤» استاد در جاى ديگر گويد:
كليد همه مشكلات مراقبت است و تخم هرگونه سعادت مراقبت است و مراقبت وظيفه هر فرد مسلمان است و هر چه مراقبت كاملتر باشد عوايد نفس كه نُزُل و موائد الهيه‌اند زلالتر و صافى‌تراند و از اغبرار و استتار دورترند، تا اينكه حقيقت و واقع اشيا كماهى بر مراقب آشكار گردد. «٥» نمونه‌اى از مراقبت دائم‌ سالكان موفق بر دوام مراقبت تأكيد مى‌ورزند و آن را براى موفقيت در سلوك ضرورى مى‌شمارند استاد علّامه حسن‌زاده آملى گويد:
با تنى چند از دوستان در محضر علّامه طباطبايى بوديم. علّامه طباطبايى درباره پدر مرحوم‌