است. امّا ايمان به خدا نور اميد و بيدارى را در جانش روشن و شور و عشق به وطن حقيقى را در قلبش شعله‌ور مى‌سازد و با عمل صالح حركت به سوى موطن حقيقى و قرب و جوار حق را آغاز مى‌كند. با اين حال، او راه پرخطر و دور و درازى در پيش دارد كه عشق آسان نمود اوّل ولى افتاد مشكل‌ها. در اين سفر پر رمز و راز، ذكر و ياد خداى متعال مقصد و مقصود سالك بيدار است. او را به ياد آغاز و انجامش مى‌افكند، دلش را آرام و قرار مى‌بخشد، رنج اين سفر را بر او هموار مى‌سازد و حجابها و موانع را از جان او مى‌زدايد.
انديشه در آيات قرآن و احاديث جايگاه ذكر را در حركت به سوى خدا آشكار مى‌سازد.
آيات و روايات بسيارى به ذكر خدا و مداومت بر آن دعوت مى‌كنند و با عباراتى لطيف و اسرارآميز، بركات ذكر، چگونگى و مراتب آن را بيان مى‌دارند. به سخن امام خمينى (ره) «كمتر بابى مثل ذكر كثيرالحديث است.» «١» در اينجا براى آشنايى با اهميّت ذكر در سلوك به گوشه‌اى از اين آيات و روايات اشاره مى‌نماييم.
ياد خدا آرام دل‌ مطلوب حقيقى دل، خداست و جز با ياد او آرام و قرار ندارد. در قرآن مى‌خوانيم:
«الا بِذِكْرِاللَّهِ تَطْمَئِنُّ القُلُوبُ» (رعد: ٢٨)
«آگاه باشيد كه دلها با به ياد خدا آرامش مى‌يابد» ياد خداى متعال از بنده‌ سالك گرچه روز و شب در تلاش و كوشش است تا به ديدار حق نايل آيد و جرعه‌اى از جام او نوشد، ولى لطف و رحمت كارساز خداى متعال است كه راه را برايش مى‌گشايد و او را در سير و سلوك پيش مى‌برد. سالك آگاه و دردمند پيوسته چشم اميد به لطف حق مى‌دوزد تا يارى كند و گرهى از كار بگشايد.
تا كه از جانب معشوق نباشد كششى كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد خداى متعال بندگانش را به ذكر خود فراخوانده است و به آنان وعده داده است كه از آنان كه با اطاعت و بندگى از او ياد كردند به لطف و احسان و رضوانش ياد كند. قرآن مى‌فرمايد: