عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ١١٦
عارفان بزرگ شيعه بر كامل بودن استاد عام تأكيد مىورزند و معتقدند استاد عام بايد سفرهاى چهارگانه عارفان را طى كرده باشد. آنان جست و جوى پيگير سالك را براى يافتن چنين استادى شايسته مىدانند. مرحوم حاج ميرزاعلى قاضى (ره) مىفرمود:
اهمّ از آنچه در اين راه لازم است، استاد خبير و بصير و از هوا بيرون آمده و به معرفت رسيده، و انسان كامل است كه علاوه بر سير الىاللَّه، سه سفر ديگر را طى نموده و گردش و تماشاى او در عالم خلق بالحق بوده باشد. چنانچه كسى طالب راه سلوك طريق خدا باشد براى پيدا كردن استاد اين راه اگر نصف عمر خود را در جست و جو و تفحّص بگذراند تا پيدا نمايد، ارزش دارد. «١» راه شناخت استاد عام شناخت استاد كامل به سادگى ممكن نيست و تنها با ظهور برخى خوارق عادات و آگاهى بر زواياى پنهان زندگى مردم و اسرار درونى آنان يا گذر از آب و طىالارض نمىتوان به كمال استاد پى برد. بنابراين در برابر هر كسى كه متاعى را عرضه مىدارد و كشف و شهودى را ادعا مىكند نمىتوان سر تسليم فرود آورد.
بايزيد بسطامى در اين باره مىگويد:
اگر مردى را ديدى كه كراماتى بد و داده شده تا جايى كه در هوا راه مىرود فريب او را نخوريد تا ببينيد كه در برابر امر و نهى و حفظ حدود الهى و اداء شريعت چگونه است. «٢» با مصاحبت و همراهى در پنهان و آشكار است كه مىتوان از حالات ظاهرى و باطنى استاد تا حدودى باخبر گشت و اين براى همگان ممكن نيست. در چنين جايى بايد با قدم توكّل پيش رفت و آنچه استاد مىگويد يا دستورى كه مىدهد با كتاب و سنت رسول خدا (ص) و سيره امامان معصوم (ع) سنجيد. اگر موافق بود عمل نمود و گرنه بدان ترتيب اثر نداد. روشن است كه چنين سالكى- چون با قدم توكّل به خدا گام مىنهد- از تسلط شيطان در امان خواهد بود؛ چنان كه در قرآن كريم «٣» مىخوانيم: