برنامه‌ها و دستورالعمل‌هاى قرآنى‌ سراسر قرآن نور و هدايت است. هر آيه‌اى از آن به حوزه‌اى از حوزه‌هاى حيات انسانى مى‌پردازد و دستور و برنامه‌اى براى حركت به سوى كمال فراهم مى‌سازد و راه آدمى به سوى خدا را روشن مى‌نمايد. با اين همه برخى آيات در عرضه برنامه‌ها و دستورهاى اخلاقى و عرفانى درخششى ويژه دارند.
اين برنامه‌ها يكباره و در كنار هم نازل نگرديده؛ بلكه به مناسبتهاى گوناگون در طول حوادث بيست و سه ساله نزول تدريجى قرآن و در قصص قرآنى و حوادث تاريخى و تبيين آيات الهى در خلقت با زيباترين و روشن‌ترين روشها و بهترين اسلوب بيانى آمده است.
قرآن گاه به يك دستور در آيات گوناگون و از زاويه‌هاى مختلف فرا مى‌خواند و گاه دو يا چند دستور در قالب برنامه‌اى با چينش‌هاى گوناگون عرضه مى‌دارد.
قرآن، اين برنامه‌ها را در قالب ويژگيهاى بندگان خوب خدا، عبادالرحمن، متقين، مؤمنين، مُنيبين و جز آنها طرح و به آنها دعوت مى‌كند، گاه نيز مستقيم بدان امر مى‌كند و عمل به آن را از پيامبر اكرم (ص) يا مؤمنان مى‌خواهد و گاهى ديگر با يادكرد و بزرگداشت انبيا و اولياى خدا ويژگيهاى برجسته آنان را مى‌شمارد و مؤمنان را به آن دعوت مى‌كند.
نمونه‌هايى از برنامه‌هاى قرآنى‌ الف. برنامه‌هاى چند دستورى با شمردن صفات خوبان‌ از اين گونه برنامه‌هاى قرآنى مى‌توان آيات زير را نام برد:
١. آيات ١٣٣ تا ١٣٦ سوره آل‌عمران در وصف «متقيان». در اين آيات آمده است:
آن كسانى كه در توانگرى و تنگدستى انفاق مى‌كنند و خشم خويش فرو مى‌برند و از خطاى مردم درمى‌گذرند ٢. آيات ٢ تا ٤ سوره انفال در وصف «مؤمنان»:
مؤمنان كسانى هستند كه چون نام خدا برده شود، خوف بر دلهاشان چيره گردد و چون آيات خدا بر آنان خوانده شود ايمانشان افزون گردد و بر پروردگارشان توكل مى‌كنند ٣. آيات آغازين‌ عرفان اسلامى ١٨٩ دستورى عرفانى و جامع از امام صادق(ع)
ص : ١٨٨ سوره مؤمنون تا آيه ١١، در برخى ديگر از اوصاف «مؤمنان»: