اقسام عرفان‌ عرفان داراى دو بخش عملى و نظرى است؛ چنان‌كه در تعريف قيصرى از عرفان اين دو بخش به روشنى از همديگر متمايز است. بخش عملى عرفان روابط و وظايف انسان با خود و جهان و خدا را بيان مى‌كند. عرفان در اين بخش همانند اخلاق يك علم عملى است. اين بخش عرفان را علم سير و سلوك نيز مى‌نامند. در اين بخش توضيح مى‌دهند كه «سالك» براى دست‌يابى به قله بلند انسانيّت يعنى «توحيد» از كجا بايد آغاز كند و چه منازل و مراحلى را بايد به ترتيب پشت سر گذارد و در منازل بين راه چه احوالى براى او رخ مى‌دهد و چه وارداتى بر او وارد مى‌شود. البته همه اين منازل و مراحل بايد با اشراف و مراقبت يك انسان كامل و پخته طى گردد كه اين راه را رفته است و از راه و رسم منزلها با خبر است. «١» تفاوت عرفان عملى با اخلاق‌ عرفان از آن رو كه مى‌خواهد انسان را تغيير دهد، يك علم عملى همانند اخلاق است. با اين همه تفاوتهايى نيز با اخلاق دارد. اين تفاوتها مرز بين اخلاق و عرفان عملى را جدا مى‌سازد.
از جمله مى‌توان تفاوتهاى زير را برشمرد: «٢» عرفان عملى‌اخلاق ١. پويا است؛ يعنى سخن از نقطه آغاز و مقصد و منازلى است كه به ترتيب بايد سالك آنها را پشت سر گذارد تا به مقصود نهايى دست يابد. ١. سخن از يك رشته صفات ناپسندى است كه بايد روح از آنها پاك و فضايلى كه بايد به آنها آراسته گردد. ٢٢. هدف رسيدن به مراتب بالاى توحيد است و صفات اخلاقى از اين رو كه سالك را در اين راه يارى مى‌دهند مطلوب‌اند. ٢. صفات اخلاقى- در نظام‌هاى مختلف اخلاقى- يا به تنهايى مطلوبند يا وسيله‌اى هستند براى دست‌يابى به هدفهاى دنيوى يا اخروى. ٣. مفاهيم عرفانى وسيع و گسترده‌اند و در سير و سلوك از احوال و وارداتى سخن به ميان مى‌آيد كه سالك در طول مجاهدات با آن رو به رو مى‌گردد و مردم از آنها با خبر نيستند. ٣. مفاهيمى است آشنا كه بيشتر مردم با آنها آشنا هستند. ٣