ايمان نمى‌باشى! همين‌طور درجه به درجه تا درجه دهم. كسى را كه از تو پايين‌تر است رها نساز، تا آن‌كه بالاتر از توست تو را رها نسازد، و چون ديدى كسى از تو يك درجه پايين‌تر است، او را به نرمى و مدارا به سوى خود بالا بر و بر او بارى را كه تاب نيارد، مگذار كه او را مى‌شكنى، و هر كسى مؤمنى را بشكند بر اوست كه شكستش را جبران كند. «١» اين روايت به نكات مهمى در تربيت ايمانى اشاره دارد و آن را وظيفه‌اى همگانى مى‌شمارد. برخى از اين نكات عبارت‌اند از:
- ايمان داراى مراتبى است و هر مرتبه نيز عمل به وظايفى را طلب مى‌كند.
- براى رسيدن به مراتب بالاى ايمان بايد از مراتب پيشين به ترتيب گذشت.
- كسى كه در مرتبه پايين‌تر است، نمى‌تواند وظايف مرتبه بالاتر را تاب آورد.
- كسى كه در مرتبه بالاتر است، نبايد كسانى را كه در مراتب پايين‌تر هستند حقير شمارد و در تربيت آنها كوتاهى كند.
- ناديده انگاشتن تربيت كسانى كه در مراتب پايين‌تر هستند، سبب مى‌گردد تا كسانى كه در مراتب بالاتر ايمان هستند نسبت به چنين فردى بى‌مهرى كنند و او را در رسيدن به مراتب بالاتر يارى ندهند.
- در تربيت رعايت مدارا و نرمى لازم است. از اين رو نبايد بيشتر از توانايى و ظرفيت بر كسى تكليف و وظيفه نهاد.
عارف حقيقى كسى است كه از گمراهى مردم و اجتماع رنج مى‌برد و در تربيت و اصلاح آنان مى‌كوشد و چراغ‌هاى هدايت را فرا روى آنها مى‌افروزد.
امير المؤمنين على (ع) سرور عارفان درباره نقش تربيتى عارفان حقيقى و اهل ذكر مى‌گويد:
آنان به نور بيدارى در گوشها و چشمها و دلها، چراغ هدايت را روشن مى‌دارند، ايام اللَّه را به ياد مردم مى‌آورند و آنان را از شكوه خداوند بيم مى‌دهند، اينان همانند راهنمايانى در بيابانها هستند كه هر كه از راه راست رود طريقه‌اش را بستايند و به رهايى مژده‌اش دهند، و هر كه در