انسان در بازگشت به سوى خداى متعال با پيمودن راه اطاعت و بندگى به مراتب كامل‌تر و شديدترى از وجود راه مى‌يابد و به تناسب رتبه وجودى خود به خداى متعال نزديك‌تر و از كمالات وجودى همانند علم و قدرت و حيات در مرتبه با عرفان اسلامى ٢٤٠ تصرفات انسانهاى كامل در نگاه عارفان ص : ٢٤٠ لاتر برخوردار مى‌گردد. «١» به تعبير قرآنى انسان با ايمان و عمل صالح به «حيات طيبه» و بالاتر با علم و اراده قوى‌تر زنده مى‌گردد. «٢» از آثار و بركات حيات طيبه انسانى و قرب و ولايت به خداى متعال، بينش قوى و توانايى بر تصرف در جهان خارج است.
نقش همت و اراده در تصرفات‌ عارف كامل با كمك همت و اراده قوى- كه از آثار حيات طيبه و ولايت به خداى متعال است- در جهان خارج تصرف مى‌كند. محيى‌الدين عربى در اين باره مى‌گويد:
هر انسانى در قوه خيالش چيزهايى را مى‌آفريند كه جز در آن وجود ندارند، ولى عارف با كمك همت و اراده چيزهايى را در بيرون از وجودش يعنى در جهان خارج مى‌آفريند و پياپى همت عارف نگهدار آن است و بر او گران نمى‌آيد؛ پس هرگاه غفلتى از نگهدارى آن به عارف دست دهد نابود مى‌گردد. «٣» تفاوت تصرفات اولياى خدا با تصرفات ديگران‌ همه تصرفات از اولياى خدا و غير آنها از يك مبدأ نفسانى و ارادى ريشه مى‌گيرند. علامه طباطبايى در اين باره مى‌گويد:
سخن خداى متعال در آيه ١٠٢ سوره بقره، اشاره دارد به اينكه تمام خوارق عادات چه سحر و چه معجزه و چه كرامتهاى اولياو ديگر ويژگيهايى كه با رياضات و مجاهدات به دست مى‌آيند