عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٢٢٥
قيصرى اين مرتبه و مرتبه پيشين را از مراتب بالاى كشف معنوى به شمار مىآورد «١» و درباره آنها مىگويد:
اشاره به آن نمىرسد و عبارات پرده از اسرار آن برنمىدارند. «٢» سالك در اين كشف اسما و صفات خداى متعال را شهود مىكند و در اسماى خدا سير مىنمايد و آنها را در همه جا مىيابد. «٣» در مرتبه كشف اخْفى سالك با سير در اسما و صفات حق و كنار زدن حجابهاى نورى اسما، مقام احديّت ذات حق را شهود مىكند. «٤» اين دو مرتبه از كشف ويژه پيامبر اكرم (ص) و اوصياى بحق آن جناب است و آنان با موهبت الهى از مرتبه كامل آن برخوردارند. اگر در ديگران از مراتب پايين اين گونه مكاشفات اثرى باشد، از طريق آنان و از بركات انوار ولايت مطلقه آنان است. «٥» نقش و آثار مكاشفات در سلوك گشايش ابواب مكاشفات از عنايتها و هدايتهاى ويژه الهى براى سالكان صادق و دردمند است. هر يك از اين مكاشفات در مراتب گوناگون، پيامها، بشارتها و تحذيرهايى براى سالك همراه دارد، سالك را به نقايص عبودى او و كسانى كه با او همراهند يا از او تعليم مىگيرند آشنا مىسازند و او را در كنار زدن حجابها و رسيدن به مراتب بالاتر يارى مىدهند. نجمالدين رازى- از عرفاى قرن هفتم- سه فايده براى مكاشفات برمىشمارد:
١. سالك با كمك اين مكاشفات به نقايص خود در سلوك پى مىبرد و از منازل و مقامات سلوك باخبر مىشود.
٢. اين مكاشفات براى سالك لذت بخشاند و انس او را از آنچه به آنها انس گرفته قطع و به عوالم روحانى مأنوس مىسازند و موجب جديت وى در سلوك مىشوند.