عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ١٣٦
درس نهم مراحل سير و سلوك (٢) توبه يا بازگشت به خدا تابش نور يقظه، حيات پوشالى و خيالى سالك را درهم مىشكند، و آرامش دروغين او را درهم مىريزد. او را متوجّه رفتار و كردار ناشايست و هلاكت بارى مىكند كه در پيش گرفته است و او در صدد نجات خود برمىآيد. نخستين گام براى نجات از اين ورطه هولناك توبه و بازگشت به سوى خداست.
برخى عارفان يقظه را آغاز سلوك مىدانند «١» و برخى ديگر يقظه را قدمى عملى در سلوك به شمار نمىآورند و توبه را نخستين گام در سلوك مىشمارند، «٢» و آن را «باب الابواب» مىخوانند. «٣» در حقيقت توبه نخستين گام عملى در سلوك است و از آنجا كه توبه و آغاز حركت پس از بيدارى و به خود آمدن است، برخى يقظه را نخستين گام به شمار آوردهاند.
توبه جايگاهى بنيادى در حيات روحانى سالك دارد و بىتوجّهى به آن سالك را از حركت درست و رسيدن به مراحل بالاتر باز مىدارد. سالك بايد به لطف و عنايت حق چشم دوزد و آن را در پس توبهاى خالصانه ببيند، به حقيقت توبه و مراتب آن پى برد و با آگاهى از اركان و شرايط قبولى و كمال توبه به توبهاى خالصانه دست زند.