عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ١٠١
١. روش اخيار يا نيكان كه با بسيارى طاعات و عبادات بسوى خدا گام مىنهند. در زمانهاى طولانى اندكى از اين افراد به مقصد مىرسند.
٢. روش ابرار كه با رياضت و مجاهدت و تهذيب نفس و تصفيه دل در اين راه گام برمىدارند. پويندگان اين راه بيشتر از روندگان راه پيشين به مقصد مىرسند، با اين همه بسيار اندكاند.
٣. راه كسانى كه با پرواز به سوى خدا در حركتاند و آن راه بىباكان- شُطَّار- از اهل محبت است كه با جذبه به سوى خدا حركت مىكنند. كسانى كه در آغاز اين راه به مقصد مىرسند، از كسانى كه با روشهاى ديگر در نهايت به مقصد مىرسند، بيشترند. «١» نجمالدين روش سوم را برمىگزيند، و آن را بر مرگ اختيارى بنيان مىنهد و به حديث نبوى «مُوتُوا قَبْلِ انْ تَمُوتُوا» تمسّك مىكند. «٢» وى روش خود را در مرگ اختيارى با ده اصل بيان مىدارد. وى هر يك از اين اصول را با بيانى كوتاه شرح مىدهد، و با مرگ طبيعى مقايسه مىنمايد و چگونگى مرگ اختيارى را در آن اصل تبيين مىكند. اين اصول عبارتاند از: توبه، زهد، توكّل، قناعت، عزلت، مداومت ذكر، توجه به خدا، صبر، مراقبت، رضا. «٣» آسيبهاى روش صوفيانه در سلوك مهمترين آسيب روش صوفيانه در سلوك فاصله گرفتن از آموزههاى شرعى و راه و روش صاحبان ولايت مطلقه يعنى امامان معصوم (ع) است. بيشتر صوفيان بر شريعت و پيروى از آن تأكيد دارند، ولى در عمل از آموزههاى شريعت فاصله گرفتند و از روش امامان معصوم (ع) پيروى نكردند. آنان پنداشتند كه شريعت راه رسيدن به حقيقت و توحيد شهودى را روشن نساخته و از اين گذر روشهايى جز آنچه در شريعت آمده است در موضوعات گوناگون سلوك در پيش گرفتند، و اين آسيبهايى جدّى متوجه آنان ساخته است؛ چنانكه در درس «آسيبشناسى عرفان اسلامى» به برخى از آنها پرداختيم. بنابراين به روش آنان در سلوك، اگرچه هر يك داراى نكات آموزندهاى است نمىتوان تكيه كرد و اعتماد نمود.