عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٢٠٢
ولى عرض شكايت در پيشگاه الهى عملى شايسته است. قرآن كريم درباره حضرت يعقوب (ع) گويد:
إِنَّما أَشْكُوا بَثّى وَ حُزْنى الَىاللَّه. (يوسف: ٨٧)
شكايت غم و اندوه خويش به خداى مىبرم.
عارفان شكايت نبردن به پيشگاه الهى و دورى از اظهار عجز و نياز را خودنمايى و اظهار وجود در محضر او مىدانند، و از لغزشهاى بزرگ مىشمارند. «١» صبر در اطاعت در دو جايگاه است:
- در برابر ميل نفس به ترك طاعات و رعايت نكردن آداب ظاهرى و باطنى آن، پيش از عمل؛ - در برابر ميل نفس به عجب، كبر و ريا پس از عمل.
امام خمينى درباره صبر در اطاعت در جايگاه دوّم گويد:
چه بسا شيطان و نفس امّاره انسان را سالهايى بس طولانى دعوت به اعمال صالحه و اخلاق حميده و پيروى از شريعت مطهّره كنند به اميد آنكه او را مبتلا به اعجاب و خودپسندى كنند. «٢» عارفان صبر را از مقامات ميانى سلوك به شمار مىآورند؛ زيرا ناپسند شمردن بلاها از درك نكردن حقيقت بلاها ريشه مىگيرد. از اين رو، رضا به قضاى الهى و خشنودى از بلاها مقام والاترى است. احساس رنج در برخورد با گناهان و عمل به عبادات بر اثر پى نبردن به اسرار عبادات و باطن سوزناك گناهان است. «٣» عارفان براى صبر مراتبى آوردهاند كه ويژه اهل سلوك و اولياى خداست؛ مانند صبر للَّه، صبر باللَّه، صبر علىاللَّه، صبر فىاللَّه، صبر معاللَّه، صبر عناللَّه. «٤» آيات و روايات فراوانى در دعوت به صبر و ديگر مقامات و حالات عرفانى و بيان آثار و