عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٧٠
است فرو نگذاشته است. «١» شريعت اسلامى بهترين رياضتها را براى تربيت و تهذيب نفس در خود دارد.
اميرالمؤمنين (ع) در نامهاى خطاب به عثمان بن حنيف انصارى مىنويسد:
وَ انَّما هِىَ نَفْسى ارُوضُها بِالتَّقْوى لِتَأْتِىَ آمِنَةً يَوْمَ الْخَوْفِ الْاكْبَر.
من نفس خود را با پرهيزگارى پرورش [رياضت] مىدهم تا در آن روز وحشت بزرگ- قيامت- ايمن باشد. «٢» در كلمات قصار آن جناب آمده است:
الشَّريعَةُ رِياضَةُ النَّفْسِ.» شريعت، رياضت نفس است.
بنابراين براى تهذيب نفس و سلوك عرفانى بايد رياضتها و دستورهاى شريعت را به درستى شناخت و كامل به آنها عمل كرد. برخى عرفاى اسلامى به انگيزههاى مختلف از اين رياضتهاى شرعى روى تافتند و به رياضتهاى سخت رو آوردند. علّامه طباطبايى در اين باره مىگويد:
بهره هر كس از كمال به ميزان متابعت و پيروى او از شرع است، و چه نيكوست اين سخن برخى اهل كمال كه دست برداشتن از سير و سلوك شرعى و روى آوردن به رياضتهاى سخت، به گونهاى فرار از سختتر به آسانتر است؟! زيرا پيروى و فرمانبردارى از شريعت، كشتن دايمى و تدريجى نفس است و تا نفس موجود است رياضتهاى شرعى نيز ادامه دارد. اما رياضتهاى سخت كشتن دفعى نفس است، بنابراين از رياضتهاى شرعى آسانتر است. «٤» مرحوم حاج اسماعيل دولابى در اين باره مىگويد:
اهل رياضت از رياضتهاى خدا داد كه معجزه است، بسوى رياضتهاى خود ساخته كه سحر است فرار مىكنند. اگر به راستى در پى رياضت هستيد در عرصه زندگى با اخلاق شايسته و رفتار پسنديده عمل كنيد نه اينكه مشكلاتى كه خداوند براى رشد شما آفريده است رها كنيد