٢. به ميان آمدن مفاهيمى مانند عشق و محبت الهى و فنا و بقا، توجّه به باطن شريعت، توجيه و تأويل در عمل به احكام شرعى (قرن دوّم)؛ ٣. توجّه به جنبه‌هاى نظرى عرفان و تعديل رياضتهاى سخت و پرمشقّت (قرن سوّم)؛ ٤. پختگى و تكامل عرفان عملى و تدوين اصول و مقررات ويژه‌اى براى سلوك «١» و طرح طريقت در برابر شريعت براى دستيابى به حقيقت (قرن چهارم)؛ ٥. رشد اقبال مردم به عارفان، نفوذ خانقاه‌ها، ورود شعر به حوزه عرفان (قرن پنجم)؛ ٦. رونق عرفان در بين مردم و احترام آنان به مشايخ عرفان و رواج انديشه‌هاى كلامى و فلسفى در سخنان عارفان (قرن ششم). «٢» ويژگيهاى دوره دوم‌ ١. افزايش نفوذ عرفان و تصوّف در بين مردم، فلسفى شدن عرفان و تدوين «عرفان نظرى» با تأليفات محى‌الدين عربى (م ٦٣٨ ه. ق) كه مهم‌ترين آنها «فتوحات مكّيه» و «فصوص الحكم» است، گسترش رياكارى و ظاهرسازى بين صوفيان (قرن هفتم)؛ ٢. شرح و بسط آموزه‌هاى عرفان نظرى محى‌الدين با تلاش شاگردان و پيروان مكتب وى (اواخر قرن هفتم تا قرن دهم)؛ ٣. قيام عارفان شيعى در برابر سيطره و نفوذ مغولان (قرن هشتم)؛ «٣» ٤. تشكيل دولت صفوى در ايران با مايه‌هاى شيعى و صوفيانه (قرن هشتم)؛ ٥. كوشش عالمان مسلمان در جمع بين عرفان و دين (قرن نهم)؛ «٤» ٦. افول تصوّف در اواخر دوره صفويّه.